Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

Powodzenie zawodowe na rynku pracy zależy nie tylko od posiadanych kwalifikacji i kompetencji, ale także od inicjatywy i osobistego zaangażowania w kształtowaniu własnej kariery zawodowej.

Istotnym czynnikiem jest również aktualna sytuacja na rynku pracy. Osoby młode są jedną z grup, która szczególnie boleśnie odczuwa skutki kryzysu finansowego i gospodarczego na rynku pracy. Dlatego też istnieje uzasadniona potrzeba intensyfikowania działań ułatwiających młodym ludziom zaistnienie na dynamicznie zmieniającym się rynku pracy.

Na mocy przepisów ustawy z 20 kwietnia 2004 r. (Dz. U. 2016 poz. 645 z późn. zm.) o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy – osoby bezrobotne do 30 roku życia mają status osób będących w szczególnej sytuacji na rynku pracy. Powiatowe urzędy pracy powinny przedstawić im propozycję zatrudnienia lub innej formy aktywizacji zawodowej. Poza usługami rynku pracy:

  • pośrednictwem pracy
  • poradnictwem zawodowym
  • informacją zawodową
  • organizacją szkoleń
  • pomocą w aktywnym poszukiwaniu pracy

urzędy pracy oferują młodym bezrobotnym również inne działania wspierające aktywizację zawodową.

Ustawa wprowadziła szereg nowych instrumentów, w szczególności bonów, skierowanych wyłącznie do osób młodych. Bony stażowe, zatrudnieniowe i szkoleniowe powinny przyczynić się do szybkiej poprawy sytuacji młodych na rynku pracy. Znajduje topotwierdzenie w danych statystycznych, z których wynika, że młodzi chętnie korzystają ze skierowanych do nich instrumentów rynku pracy.

Osoby do 25 roku życia są objęte Gwarancjami dla Młodzieży, czyli urzędy pracy mają obowiązek zapewnienia młodym ludziom w wieku do 25 lat - którzy nie mają zatrudnienia, ani nie uczestniczą w kształceniu lub szkoleniu - dobrej jakości oferty zatrudnienia, dalszego kształcenia, przyuczenia do zawodu lub stażu w ciągu 4 miesięcy od zakończenia kształcenia formalnego lub utraty pracy.

Kolejną inicjatywą, która powinna pomóc młodym ludziom w wyborze ścieżki edukacyjnej jest projekt Barometr zawodów, który w 2015 r. po raz pierwszy zrealizowano na terenie całego kraju, w oparciu o metodologię wypracowaną przez Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie. Barometr zawodów jest jednoroczną prognozą sytuacji w zawodach, ma charakter jakościowy i powstaje w trakcie dyskusji grupowej, w której uczestniczą pracownicy powiatowych urzędów pracy oraz eksperci z innych instytucji, posiadający wiedzę na temat lokalnego rynku pracy.

Sytuacja na rynku pracy młodzieży, choć systematycznie się poprawia, to wciąż pozostaje trudna, co przejawia się niskim wskaźnikiem aktywności zawodowej oraz wysoką stopą bezrobocia, choć nie dzieje się tak tylko w Polsce, ale w wielu krajach UE. Według danych Eurostat zharmonizowana stopa bezrobocia młodzieży w grudniu 2015 r. wyniosła w Polsce 20,5% (w UE 19,7%), czyli była blisko 3-krotnie wyższa niż zharmonizowana stopa bezrobocia ogółem w kraju (7,1%).

Wprawdzie na przestrzeni ostatnich kilku lat sytuacja znacząco się poprawiła, o czym świadczy spadek udziału młodych w liczbie zarejestrowanych z przeszło 30% w latach 1993-95 do niewiele ponad 15% w końcu 2015 r., ale wciąż napotykają oni problemy w płynnym wejściu na rynek pracy. Dlatego też wprowadzono, nowelą ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, szereg nowych rozwiązań przeznaczonych do walki z bezrobociem młodzieży.

Wysokie bezrobocie młodych stanowi poważny problem społeczny gdyż wywołuje skutki społeczne, ekonomiczne i polityczne. Efektem bezrobocia młodych może być ubóstwo, marginalizacja, a w skrajnych przypadkach wykluczenie społeczne. Trudna sytuacja na rynku pracy osób młodych najczęściej wiązana bywa z brakiem doświadczenia zawodowego oraz niedopasowaniem kwalifikacji do potrzeb rynku pracy. Coraz większa część młodych ludzi w celu zwiększenia możliwości znalezienia odpowiedniej pracy decyduje się na podnoszenie swoich kwalifikacji zawodowych, zdobywając wyższe wykształcenie, a w jego trakcie odbywając staże, praktyki, czy podejmując pracę. Sprzyja temu dynamiczny rozwój szkolnictwa, przede wszystkim wyższego, co spowodowało, że na przestrzeni ostatnich 20 lat liczba studentów wzrosła ponad czterokrotnie.

W roku akademickim 2014/2015 w 434 szkołach wyższych kształciło się 1 469,4 tys. osób, podczas gdy w roku szkolnym 1990/1991 było to niewiele ponad 400 tys. osób.

Kierunek uzyskanego wykształcenia ma wpływ na powodzenie na rynku pracy, choć obok niego liczą się także zdobyte umiejętności, czy posiadane doświadczenie zawodowe. Warto wspomnieć, że wybór kierunków studiów stanowi wypadkową wielu czynników, takich, jak:

  • zainteresowania
  • możliwości podjęcia studiów na określonym kierunku
  • oferta szkół wyższych
  • odległość od miejsca zamieszkania

Faktem jest, że zapotrzebowanie rynku pracy w zakresie rodzaju zawodów pozostaje wciąż niedostatecznie zbadane. Znaczna jest tu rola pracodawców, którzy niejednokrotnie mają problem z określeniem przyszłych potrzeb kadrowych.

Wychodząc na przeciw pojawiającym się problemom Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na bieżąco monitoruje sytuację na rynku pracy i podejmuje działania na rzecz jej poprawy.

Wysoka stopa bezrobocia młodzieży występuje w wielu krajach UE/EFTA. Podejmowanych jest szereg inicjatyw adresowanych do ludzi młodych. Jedną z nich jest projekt Twoja pierwsza praca z EURES – program mobilności zatrudnienia, mający na celu pomoc młodym Europejczykom w znalezieniu pracy lub odbyciu stażu w krajach Unii Europejskiej.

W latach 2015-2017 Komisja Europejska udziela wsparcia finansowego osobom młodym, w związku z wyjazdem w celu zatrudnienia/odbycia stażu do innego kraju członkowskiego Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (UE/EFTA). Wsparcie obejmuje także pracodawców, zatrudniającym młodych obywateli państw UE/EFTA.

Pomoc finansowa jest realizowana w ramach sieci EURES, funkcjonującej pod przewodnictwem Komisji Europejskiej w krajach UE/EFTA i Szwajcarii. Europejskie pośrednictwo pracy w ramach sieci EURES obejmuje pośrednictwo pracy na terenie powyższych państw na rzecz poszukujących pracy i pracodawców wraz z doradztwem z zakresu mobilności na europejskim rynku pracy oraz warunków życia i pracy w tych państwach.

Realizacja programu odbywa się w formie grantów dla wybranych w konkursie central publicznych służb zatrudnienia (PSZ) państw UE/EFTA. W chwili obecnej kilka krajów dysponuje takimi grantami. Jednak zakres wsparcia dla obywateli z Polski jest możliwy jedynie w ramach grantu uzyskanego przez konsorcjum kilku państw, którego liderem jest szwedzka centrala PSZ.

Szczegółowa informacja w języku angielskim, dotycząca procedury wnioskowania o wsparcie finansowe na wyjazd do wybranego kraju UE/EFTA, po uzyskaniu zatrudnienia w tym kraju, jest dostępna w języku angielskim na stronie publicznych służb zatrudnienia Szwecji: Your first EURES job