Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

Ocena użytkowników: 0 / 5

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 
Rodzaje podatków

W Polsce wyróżniamy czternaście rodzajów podatków, które dzielą się na podatki bezpośrednie (realizowane przez podatnika, który ma obowiązek odprowadzenia podatku do organu podatkowego) oraz podatki pośrednie (płacone przy nabywaniu dóbr).

Podatki bezpośrednie to:

  1. podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT),
  2. podatek dochodowy od osób prawnych (CIT),
  3. podatek od spadków i darowizn,
  4. podatek od czynności cywilnoprawnych,
  5. podatek rolny,
  6. podatek leśny,
  7. podatek od nieruchomości,
  8. podatek od środków transportowych,
  9. podatek tonażowy (skierowany do armatorów eksploatujących morskie statki handlowe w żegludze międzynarodowej),
  10. podatek od wydobycia niektórych kopalin,
  11. podatek od niektórych instytucji finansowych.

Podatki pośrednie to:

  1. podatek od towarów i usług (VAT – 23%, 8%, 5% i 0%),
  2. podatek akcyzowy,
  3. podatek od gier.

Z punktu widzenia zatrudnienia i prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce najważniejszymi podatkami są odpowiednio podatek dochodowy od osób fizycznych i podatek dochodowy od osób prawnych.

Podatek dochodowy od osób fizycznych

Najważniejszym z punktu widzenia osoby fizycznej zatrudnionej w Polsce jest podatek dochodowy od osób fizycznych.

Dochody uzyskiwane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Jeśli podatnik w danym roku podatkowym uzyskuje dochód z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania jest suma dochodów ze wszystkich źródeł przychodów uzyskanych w kraju i za granicą. W przypadku uzyskiwania dochodów przez nierezydentów w Polsce lub polskich rezydentów za granicą stosuje się postanowienia umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska. Polska podpisała takie umowy m.in. z Austrią, Niemcami, Francją, Wielką Brytanią. Pełna lista państw wraz z umowami jest dostępna na stronie internetowej Ministerstwa Finansów.

Każda osoba, która ma miejsce zamieszkania w Polsce musi w Polsce zapłacić podatek od uzyskanych dochodów. Osoba, która ma miejsce zamieszkania w Polsce to osoba, która ma tu "centrum interesów osobistych lub gospodarczych" (np. mieszka, pracuje w Polsce) lub przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku. Taka osoba jest rezydentem podatkowym i podlega w Polsce opodatkowaniu od całości dochodów uzyskanych w danym roku podatkowym, zarówno w Polsce jak i zagranicą. Jeżeli natomiast osoba nie ma miejsca zamieszkania w Polsce, to podatek w Polsce zapłaci tylko od dochodów osiągniętych na terytorium Polski. Opodatkowanie następuje z uwzględnieniem zasad wynikających z zawartych przez Polskę umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Opodatkowaniu podlegają dochody (przychód minus koszty uzyskania przychodu).

Koszty uzyskania przychodów określane są w zależności od rodzaju uzyskanego przychodu, np. dla osób uzyskujących przychody w 2016 r.:

  • ze stosunku pracy podstawowe koszty wynoszą rocznie 1335 PLN (ok. 306 EUR), a miesięcznie – 111,25PLN (ok.25 EUR);
  • z umów zlecenia koszty określa się w wysokości 20% uzyskanego przychodu;
  • z praw autorskich koszty określa się w wysokości 50% uzyskanego przychodu, z tym, że roczne łączne koszty nie mogą przekroczyć kwoty 42764 PLN (ok. 9803 EUR);
  • z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej koszty określa się w wysokości kosztów poniesionych w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem wydatków wymienionych w ustawie jako niestanowiące kosztów uzyskania przychodów.

Sposób obliczenia podatku od dochodu uzależniony jest od źródła przychodu, z którego ten dochód uzyskano. System podatkowy przewiduje następujące sposoby obliczenia podatku:

  1. progresywna skala podatkowa - do osób fizycznych opodatkowujących dochody na ogólnych zasadach stosuje się dwuprzedziałową skalę podatkową ze stawkami w 2016 r. w wysokości 18% i 32%, z jednym progiem podatkowym w wysokości 85528 PLN (ok. 19605 EUR) oraz kwotą zmniejszającą podatek w wysokości 556,02 PLN (ok. 127 EUR). Zatem dochód niepowodujący obowiązku zapłaty podatku wynosi 3091 PLN (ok. 708 EUR).

    Według progresywnej skali podatkowej opodatkowane są m.in. dochody: z pracy najemnej (stosunku pracy, umów zlecenia i o dzieło), emerytur, działalności gospodarczej, z najmu i dzierżawy.

    Podatnicy opodatkowujący swoje dochody według progresywnej skali podatkowej, jeśli spełniają przewidziane przepisami prawa warunki, mogą skorzystać z łącznego opodatkowania dochodów małżonków i preferencyjnego opodatkowania dochodów osób samotnie wychowujących dzieci.

    Z wnioskiem o łączne opodatkowanie dochodów mogą wystąpić małżonkowie: pozostający w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, między którymi istniała przez cały rok podatkowy wspólność majątkowa. Małżonkowie obliczają podatek w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów.

    Natomiast osoba samotnie wychowująca dzieci uprawniona jest do obliczenia podatku w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy swoich dochodów;
  2. 19% podatek dochodowy z pozarolniczej działalności gospodarczej lub działów specjalnych produkcji rolnej – dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej lub działów specjalnych produkcji rolnej mogą być również opodatkowane 19% stawką podatku, jeśli takiego wyboru dokona podatnik, składając właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne oświadczenie o wyborze tego sposobu opodatkowania. Dochód (strata) są rozliczane w odrębnym zeznaniu;
  3. zryczałtowane formy opodatkowania pozarolniczej działalności gospodarczej – podatnicy mogą również wybrać, o ile spełniają określone prawem warunki, jedną ze zryczałtowanych form opodatkowania dochodów (przychodów) osiąganych z pozarolniczej działalności gospodarczej, tj.:
    1. ryczałt od przychodów ewidencjonowanych: odrębne zeznanie podatkowe dotyczące tej formy opodatkowania składa się w terminie do 31 stycznia następnego roku podatkowego;
    2. kartę podatkową: w tym przypadku nie składa się zeznania podatkowego, a jedynie w terminie do 31 stycznia następnego roku podatkowego wykazuje się w rocznej deklaracji zapłacone i odliczone od podatku (karty podatkowej) składki na ubezpieczenie zdrowotne;

  4. zryczałtowana forma opodatkowania przychodów z najmu i dzierżawy – podatnicy mogą również wybrać, o ile spełniają określone prawem warunki, opodatkowanie przychodów z najmu i dzierżawy ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych według stawki 8,5%. Przychody te rozliczane są w odrębnym zeznaniu składanym w terminie do 31 stycznia następnego roku podatkowego;
  5. 19% podatek dochodowy od niektórych dochodów z kapitałów pieniężnych – jednolitą 19% stawką podatku są opodatkowane niektóre dochody kapitałowe (np. z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych), z których dochód (strata) jest rozliczany w odrębnym zeznaniu;
  6. 19% podatek dochodowy z odpłatnego zbycia nieruchomości – obowiązek zapłaty 19% podatku od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości powstaje, jeżeli odpłatne zbycie ma miejsce przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie nieruchomości, oraz gdy nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej; dochód jest rozliczany w odrębnym zeznaniu.

    Dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości może być zwolniony od podatku, jeżeli przychód z tego tytułu podatnik wydatkuje na własne cele mieszkaniowe wymienione w polskich przepisach podatkowych;
  7. zryczałtowany podatek dochodowy pobierany przez płatnika – tym podatkiem opodatkowane są przychody (dochody) np. z tytułu wygranych w grach losowych, odsetek i dyskonta od papierów wartościowych, odsetek od środków pieniężnych (niezwiązanych z wykonywaną działalnością gospodarczą) zgromadzonych na rachunku bankowym podatnika, udziału w funduszach kapitałowych, dywidend. Przychody (dochody) te nie są rozliczane w zeznaniu podatkowym, gdyż podatek od nich pobiera i odprowadza płatnik.
Podatek dochodowy od osób prawnych

Podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych są:

  • osoby prawne,
  • jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, z wyjątkiem spółek niemających osobowości prawnej, z tym, że podatnikami są spółki kapitałowe w organizacji oraz spółki komandytowo-akcyjne mające siedzibę lub zarząd na terytorium Polski,
  • podatkowe grupy kapitałowe (grupy składające się z co najmniej dwóch spółek prawa handlowego mających osobowość prawną, które funkcjonują w związkach kapitałowych i spełniają określone w ustawie warunki),
  • spółki niemające osobowości prawnej mające siedzibę lub zarząd w innym państwie, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego tego państwa są traktowane jak osoby prawne i podlegają w tym państwie opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania.

Podatnicy, jeżeli mają siedzibę lub zarząd na terytorium Polski, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania. Podatnicy, jeżeli nie mają na terytorium Polski siedziby lub zarządu, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów, które osiągają na terytorium Polski.

Przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód bez względu na rodzaj źródeł przychodów, z jakich dochód ten został osiągnięty. Dochodem jest nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym; jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą. O wysokość tej straty może obniżyć dochód w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% kwoty tej straty.

W przypadku przychodów z udziału w zyskach osób prawnych (np. dywidend) oraz przychodów podmiotów zagranicznych z tytułu tzw. należności licencyjnych (np. z odsetek) - przedmiotem opodatkowania jest przychód.

Przy powiązaniach kapitałowych i innych związkach szczególnych, istnieje możliwość opodatkowania dochodów w drodze oszacowania.

Prawo polskie przewiduje katalog zwolnień przedmiotowych, w tym dla podatników takich jak zrzeszenia, stowarzyszenia, fundacje, realizujące ustawowo określone, społecznie użyteczne cele. W przypadku tych podatników zwolnienie dotyczy dochodów, które są przeznaczone na realizację wskazanych w przepisach krajowych celów społecznie użytecznych. Cele te muszą pokrywać się ze statutowymi celami działania tych podmiotów.

Przychodami podatkowymi są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, różnice kursowe czy wartość nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie otrzymanych rzeczy, praw lub innych świadczeń.

Za koszty podatkowe uznawane są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Zaliczeniu do kosztów podatkowych podlegają więc różnego rodzaju wydatki wykazujące bezpośredni związek z przychodami podatnika, np. wydatki poniesione na zakup towarów handlowych, ale również te które związane są jedynie pośrednio z osiąganymi przez podatnika przychodami.

Koszty bezpośrednio związane z przychodami są rozliczane w roku, w którym zostają osiągnięte związane z nimi przychody. Inne koszty rozliczone są w roku ich poniesienia.

Podstawę opodatkowania, co do zasady, stanowi dochód po odliczeniu m.in. ewentualnych darowizn na cele określone w przepisach krajowych (np. na pomoc społeczną, działalność charytatywną).

Odliczenie w ramach łącznego limitu 10% dochodu obejmie również darowizny przekazywane na rzecz podmiotów prowadzących taką działalność w innym niż Polska państwie UE lub w państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

Odliczeniu podlegają również darowizny na działalność charytatywno-opiekuńczą na podstawie tzw. ustaw kościelnych – w tym przypadku do wysokości 100% dochodu.

Od podstawy opodatkowania może być również odliczona dodatkowa wartość wydatków poniesionych na działalność badawczo-rozwojową, tj. część kosztów działalności na badania i rozwój, zaliczonych także do kosztów uzyskania przychodów.

Podatek wynosi 19% podstawy opodatkowania. Od 2017 r. planowane jest wprowadzenie 15% stawki podatku dochodowego od osób prawnych dla małych podatników tj. takich, których przychód w poprzednim roku podatkowym nie przekroczył 1,2 mln EUR (ok. 5 mln PLN).

Podatnicy i płatnicy nie składają w trakcie roku podatkowego deklaracji podatkowych, ale są obowiązani do wpłacania miesięcznych zaliczek. Mali podatnicy oraz podatnicy rozpoczynający prowadzenie działalności gospodarczej mają możliwość wpłacania zaliczek na podatek dochodowy w systemie kwartalnym

W trakcie roku podatkowego podatnicy mogą również rozliczać się z zaliczek na podatek w systemie uproszczonym.

Podatnicy mają obowiązek złożenia zeznania o wysokości dochodu (straty) osiągniętego w roku podatkowym do końca trzeciego miesiąca roku następnego i w tym terminie wpłacić podatek należny albo różnicę między podatkiem należnym od dochodu wykazanego w zeznaniu a sumą należnych zaliczek za okres od początku roku.