Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

Ocena użytkowników: 0 / 5

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 
Zjawisko bezrobocia i instytucje rynku pracy

Bezrobocie jest jednym z problemów gospodarczych i społecznych w Polsce. W latach 1998-2002 stopa bezrobocia sukcesywnie wzrastała: w 1998 r. wynosiła 10,6 %, zaś w 2002 r. już prawie 20%. Ten niekorzystny trend został odwrócony w 2003 r. Największy spadek bezrobocia nastąpił od 2006 r., gdy stopa bezrobocia spadła poniżej 15 %, osiągając we wrześniu 2008 r. 8,9%. Było to efektem ożywienia gospodarczego, który zaowocował większą liczbą ofert pracy i wzrostem liczby osób pracujących. W związku z kryzysem ekonomicznym od 2009 r. stopa bezrobocia wykazywała trend wzrostowy do 2013 r. po czym zaczęła spadać. W końcu lipca 2016 r. stopa bezrobocia wyniosła 8,6 %. Do spadku bezrobocia przyczyniły się przede wszystkim: rosnąca liczba ofert pracy jakimi dysponują urzędy pracy oraz wzrost liczby aktywizowanych bezrobotnych, przy zmniejszonej skali zwolnień grupowych. Cechą charakterystyczną bezrobocia w Polsce jest jego zróżnicowanie regionalne, np. w województwie wielkopolskim stopa bezrobocia w końcu lipcu2016 r. wyniosła 5,3 %, zaś w województwie warmińsko-mazurskim – 14,0 %. Kłopoty ze znalezieniem pracy mają ludzie młodzi, kobiety i długotrwale (ponad rok) bezrobotni.

Zadania państwa w zakresie promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia oraz aktywizacji zawodowej są realizowane przez instytucje rynku pracy. Celem działań podejmowanych przez instytucje rynku pracy jest dążenie do pełnego i produktywnego zatrudnienia.

Instytucje rynku pracy to publiczne służby zatrudnienia, Ochotnicze Hufce Pracy, agencje zatrudnienia, instytucje szkoleniowe oraz instytucje dialogu społecznego i partnerstwa lokalnego.

  1. publiczne służby zatrudnienia tworzą organy zatrudnienia wraz z powiatowymi i wojewódzkimi urzędami pracy, urzędem obsługującym ministra właściwego do spraw pracy oraz urzędami wojewódzkimi,;
  2. Ochotnicze Hufce Pracy są państwową jednostką wyspecjalizowaną w działaniach na rzecz młodzieży, w szczególności młodzieży zagrożonej wykluczeniem społecznym, oraz bezrobotnych do 25 roku życia;
  3. agencje zatrudnienia są niepublicznymi jednostkami organizacyjnymi świadczącymi usługi w zakresie pośrednictwa pracy, pośrednictwa do pracy za granicą u pracodawców zagranicznych, poradnictwa zawodowego, doradztwa personalnego i pracy tymczasowej;
  4. instytucjami szkoleniowymi są publiczne i niepubliczne podmioty prowadzące na podstawie odrębnych przepisów edukację pozaszkolną;
  5. instytucjami dialogu społecznego na rynku pracy są organizacje i instytucje zajmujące się problematyką rynku pracy: organizacje związków zawodowych, pracodawców i bezrobotnych oraz organizacje pozarządowe współpracujące z publicznymi służbami zatrudnienia i Ochotniczymi Hufcami Pracy.

Wojewódzkie i powiatowe urzędy pracy, będące częścią publicznych służb zatrudnienia służą pomocą osobom bezrobotnym i poszukującym pracy w uzyskaniu odpowiedniego zatrudnienia oraz pracodawcom w znalezieniu odpowiednich pracowników.

Obywatel państwa członkowskiego UE/EFTA i członek jego rodziny niebędący obywatelem państwa członkowskiego UE/EFTA zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy otrzymuje pomoc na tych samych zasadach jak obywatele Polski.

Finansowe i pozafinansowe wsparcie urzędów pracy w ułatwianiu dostępu do zatrudnienia obejmuje: usługi z zakresu pośrednictwa pracy, poradnictwa zawodowego i szkoleń, a także realizacja programów subsydiowania zatrudnienia. Powiatowe urzędy pracy wypłacają zasiłki dla bezrobotnych oraz pozyskują i gospodarują środkami przeznaczonymi na przeciwdziałanie bezrobociu i działania na lokalnym rynku pracy.

Wojewódzkie urzędy pracy pełnią dodatkowo funkcję instytucji właściwej w zakresie przyjmowania i rozpatrywania wniosków bezrobotnych o wydanie dokumentów w sprawach świadczeń z tytułu bezrobocia. Potwierdzają okresy ubezpieczenia i zatrudnienia przebyte w Polsce celem przedłożenia w innym państwie UE/EFTA i starania się tam o zasiłek dla bezrobotnych z ich uwzględnieniem. Wojewódzkie urzędy pracy wydają dokumenty uprawniające do przeniesienia zasiłku dla bezrobotnych otrzymanego w Polsce do innego państwa UE/EFTA. Wydają również decyzje o prawie do zasiłku dla bezrobotnych w przypadku gdy okres zatrudnienia za granicą (w państwach UE/EFTA) wpływa na nabycie, wysokość lub okres pobierania zasiłku.

Od 1 maja 2004 r. polskie publiczne służby zatrudnienia stały się członkiem sieci Europejskich Służb Zatrudnienia - EURES. Od 1 stycznia 2015 r. do sieci dołączyły Ochotnicze Hufce Pracy. Wojewódzkie i powiatowe urzędy pracy oraz Ochotnicze Hufce Pracy prowadzą działania w ramach sieci EURES, w szczególności, międzynarodowe pośrednictwo pracy wraz z doradztwem z zakresu mobilności zawodowej na europejskim rynku pracy. Do prowadzenia pośrednictwa pracy w ramach sieci EURES uprawnione są również podmioty posiadające akredytację Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej do prowadzenia tego pośrednictwa. Kadra EURES – doradcy i asystenci EURES w wojewódzkich urzędach pracy i Ochotniczych Hufcach Pracy oraz wyznaczeni doradcy klienta (pośrednicy pracy) w powiatowych urzędach pracy służą pomocą obywatelom państw członkowskich UE/EFTA w znalezieniu odpowiedniej pracy w Polsce.

Rejestracja jako bezrobotny

W celu zarejestrowania się jako osoba bezrobotna można:

  • zgłosić się do powiatowego urzędu pracy, właściwego ze względu na miejsce zameldowania stałego lub czasowego, a jeżeli nie posiada się żadnego zameldowania – do powiatowego urzędu pracy, na którego obszarze działania się przebywa; albo
  • skorzystać z uproszczonego sposobu elektronicznej rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, który jest adresowany do wszystkich osób mających dostęp do Internetu. Rejestracja polega na wypełnieniu wniosku o dokonanie rejestracji jako osoba bezrobotna w postaci elektronicznej dostępnego na portalu usług elektronicznych urzędów pracy, przesłaniu go do właściwego powiatowego urzędu pracy oraz umówieniu się na wizytę w tym urzędzie w celu dostarczenia wymaganych dokumentów oraz osobistego potwierdzenia poprawności przekazanych danych.

    Po przekazaniu danych powiatowy urząd pracy wyznacza termin stawiennictwa, nie dłuższy niż 7 dni roboczych, w celu dostarczenia wszystkich wymaganych na potrzeby rejestracji dokumentów i dokonania rejestracji. W sytuacji, gdy osoba nie stawia się w wyznaczonym przez urząd terminie, dane przekazane zostają usunięte systemu teleinformatycznego powiatowego urzędu pracy.

    Powyższa procedura umożliwia wcześniejszą rezerwację terminu rejestracji.

    Status osoby bezrobotnej nabywa się z dniem, w którym rejestrująca się osoba zgłasza się do powiatowego urzędu pracy, poświadczy własnoręcznym podpisem przekazane dane i złoży, w obecności pracownika powiatowego urzędu pracy i pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, oświadczenie o prawdziwości przekazanych danych oraz o zapoznaniu się z warunkami zachowania statusu bezrobotnego; albo
  • skorzystać z w pełni elektronicznej rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Rejestracja polega na wypełnieniu wniosku o dokonanie rejestracji jako osoba bezrobotna w postaci elektronicznej dostępnego na stronie www.praca.gov.pl, załączeniu do wniosku skanów wszystkich dokumentów wymaganych do rejestracji, opatrzeniu wniosku i załączników bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu lub podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP oraz przesłaniu wniosku wraz z załącznikami do właściwego powiatowego urzędu pracy.

    Status osoby bezrobotnej nabywa się z dniem złożenia wniosku za pośrednictwem elektronicznego systemu rejestracji, po opatrzeniu go i załączonych do wniosku zeskanowanych dokumentów oraz oświadczenia o prawdziwości przekazanych danych, oraz o zapoznaniu się z warunkami zachowania statusu – jednym z dwóch aktualnie akceptowanych, bezpiecznych podpisów.
Szkolenia i staże oferowane przez urzędy pracy

Powiatowe urzędy pracy mogą pomóc lepiej dostosować kompetencje klienta do potrzeb pracodawców oferując tzw. podstawowe usługi szkoleniowe lub inne instrumenty/programy rynku pracy, które umożliwiają podniesienie kwalifikacji zawodowych i innych kwalifikacji zwiększających szanse na podjęcie lub utrzymanie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej.

Formy aktywizacji zawodowej są proponowane po ustaleniu dla danej osoby tzw. profilu pomocy i po ujęciu tego rodzaju wsparcia w Indywidualnym Planie Działania.

Podstawowymi usługami szkoleniowymi są:

  • szkolenia w formie kursowej,
  • szkolenia z wykorzystaniem bonu szkoleniowego dla osób do 30 r. życia,
  • sfinansowanie studiów podyplomowych (do wysokości 3-krotności przeciętnego wynagrodzenia),
  • udzielanie nieoprocentowanych pożyczek (do wysokości 4-krotności przeciętnego wynagrodzenia) na sfinansowanie kosztów szkolenia,
  • sfinansowanie kosztów egzaminów lub uzyskania licencji do wysokości przeciętnego wynagrodzenia),
  • staż (od 6 do 12 miesięcy w zależności od wieku stażysty),
  • staż z wykorzystaniem bonu stażowego (zapewnione jest wówczas zatrudnienie na kolejne 6 miesięcy po zakończeniu stażu),
  • stypendium na kontynuowanie nauki.

W każdym przypadku uczestnikowi danej formy aktywizacji przysługuje stypendium.

Szkolenia

Szkolenie trwa minimum 25 godzin zegarowych w tygodniu. Przed zakwalifikowaniem na szkolenie kandydat może zostać skierowany, na koszt powiatowego urzędu pracy na badania psychologiczne i lekarskie, w celu stwierdzenia braku przeciwwskazań do wykonywania pracy w zawodzie, który uzyska w wyniku szkolenia.

Studia podyplomowe

Studia podyplomowe mogą być sfinansowane przez powiatowy urząd pracy do wysokości 3-krotności przeciętnego wynagrodzenia.

Pożyczki na szkolenia

Pożyczka jest udzielana na sfinansowanie kosztów szkolenia, w celu umożliwienia podjęcia lub utrzymania zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej. Pożyczka nie może przekroczyć 4-krotności przeciętnego wynagrodzenia; jest nieoprocentowana, a okres jej spłaty nie może przekroczyć 18 miesięcy.

Finansowanie egzaminów i licencji

Finansowane do wysokości przeciętnego wynagrodzenia są koszty egzaminów umożliwiających uzyskanie świadectw, dyplomów, zaświadczeń, określonych uprawnień zawodowych lub tytułów zawodowych oraz koszty uzyskania licencji niezbędnych do wykonywania danego zawodu. Dodatkowo, w formie zwrotu mogą również być sfinansowane poniesione przez bezrobotnego koszty jego przejazdu na egzamin.
Programy rynku pracy służące podnoszeniu kompetencji bezrobotnych to: staż, staż z wykorzystaniem bonu stażowego, przygotowanie zawodowe dorosłych (PZD), stypendium na kontynuowanie nauki.

Staż

Staż oznacza nabywanie umiejętności praktycznych do wykonywania pracy poprzez wykonywanie zadań w miejscu pracy, bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą.

Staż odbywa się na podstawie umowy zawartej pomiędzy starostą powiatu (w imieniu którego działa powiatowy urząd pracy) a pracodawcą. Staż odbywa się według określonego programu i trwa 6 miesięcy, a dla osób do 30 r.ż. – do 12 miesięcy. Bezrobotny do 30 r.ż. może realizować staż także na podstawie otrzymanego bonu stażowego, wówczas sam wybiera pracodawcę, który przyjmie go na 6 miesięczny staż, a po tym okresie zobowiązuje się zatrudnić go na kolejne 6 miesięcy. Bon stanowi gwarancję skierowania na staż i sfinansowania stypendium, ponadto finansowane są stażyście koszty przejazdu oraz koszty niezbędnych badań lekarskich lub psychologicznych. Stażysta świadczy pracę w pełnym wymiarze czasu pracy. Może on także ubiegać się o zwrot kosztów dojazdu i ewentualnie zakwaterowania.

Przygotowanie Zawodowe Dorosłych

Celem przygotowania zawodowego dorosłych (PZD) jest uzyskanie kwalifikacji lub umiejętności zawodowych, potwierdzonych odpowiednimi dokumentami. PZD jest realizowane na podstawie umowy w sprawie realizacji PZD, zawieranej między starostą powiatu (w imieniu którego działa powiatowy urząd pracy) a pracodawcą lub starostą powiatu, pracodawcą i instytucją szkoleniową. PZD realizowane jest według programu, który ma na celu kształtowanie umiejętności praktycznych (80% czasu programu) oraz zdobywanie wiedzy teoretycznej, niezbędnej do wykonywania zadań zawodowych.

Stypendium na kontynuowanie nauki

Bezrobotnemu w szczególnie trudnej sytuacji materialnej może zostać przyznane stypendium ułatwiające powrót do nauki.

Zasiłki dla bezrobotnych

Osoba poszukująca pracy lub osoba bezrobotna może otrzymać wsparcie finansowe w postaci zasiłku dla bezrobotnych. Prawo do takiego zasiłku przyznawane jest osobom, które w ciągu 18 miesięcy przed rejestracją w powiatowym urzędzie pracy przepracowały 365 dni. Każda osoba szukająca pracy może zarejestrować się w powiatowym urzędzie pracy na terenie, którego przebywa lub drogą elektroniczną wypełniając formularz rejestracyjny na portaluusług elektronicznych urzędów pracy. Rejestracja następuje w terminie nie dłuższym niż 7 dni od zgłoszenia w powiatowym urzędzie pracy. Na podstawie dokumentów przedłożonych podczas rejestracji ustalane jest prawo do wypłaty zasiłku dla bezrobotnych. Prawo do zasiłku przysługuje od dnia zarejestrowania na okres 180 dni (365 dni w szczególnych przypadkach określonych w ustawie).

Aby uzyskać zasiłek dla bezrobotnych w Polsce muszą być, co do zasady, spełnione następujące warunki:

  1. rejestracja w powiatowym urzędzie pracy, właściwym dla miejsca zameldowania (wykaz powiatowych urzędów pracy znajduje się m.in. Wortalu Publicznych Służb Zatrudnienia w zakładce "Przejdź do swojego urzędu");
  2. brak propozycji odpowiedniej pracy, propozycji stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, szkolenia, prac interwencyjnych lub robót publicznych;
  3. w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni:
    1. był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy,
    2. wykonywał pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą i osiągał z tego tytułu dochód w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę,
    3. świadczył usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których Kodeks cywilny stosuje przepisy dotyczące zlecenia, albo współpracował przy wykonywaniu tych umów (podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca),
    4. opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy (podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę),
    5. wykonywał pracę w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności (podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę),
    6. wykonywał pracę w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, będąc członkiem tej spółdzielni (podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę),
    7. opłacał składkę na Fundusz Pracy w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej w państwie członkowskim UE/EFTA,
    8. był zatrudniony za granicą i przybył do Polski jako repatriant,
      i) był zatrudniony, pełnił służbę lub wykonywał inną pracą zarobkową i osiągał wynagrodzenie lub dochód, od którego istnieje obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy.

Okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych zależy głównie od sytuacji na lokalnym rynku pracy i wynosi:

  • 180 dni – dla bezrobotnych zamieszkałych, w okresie pobierania zasiłku, na obszarze powiatu, jeżeli stopa bezrobocia na tym obszarze w dniu 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia prawa do zasiłku nie przekraczała 150% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju,
  • 365 dni – dla bezrobotnych zamieszkałych, w okresie pobierania zasiłku, na obszarze powiatu, jeżeli stopa bezrobocia na tym obszarze w dniu 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia prawa do zasiłku przekraczała 150% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju lub bezrobotny jest w wieku ponad 50 lat i ma co najmniej 20-letni okres uprawniający do zasiłku, lub bezrobotny ma na utrzymaniu co najmniej jedno dziecko w wieku do 15 lat, a małżonek bezrobotnego także jest bezrobotny i utracił prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania (po dniu nabycia prawa do zasiłku przez małżonka).

Wysokość zasiłku dla bezrobotnych zależy również od stażu pracy i spełnienia dodatkowych warunków i wynosi:

  • zasiłek podstawowy 831,10 PLN (ok. 190EUR) miesięcznie w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku (100%),
  • zasiłek podstawowy 652,60 PLN (ok. 150EUR) miesięcznie w okresie kolejnych miesięcy posiadania prawa do zasiłku (100%),
  • zasiłek obniżony 80% kwoty zasiłku określonego w pkt. a) przysługuje w łącznym okresie uprawniającym do zasiłku, który wynosi mniej niż 5 lat,
  • 120% kwoty zasiłku określonego w pkt. a) przysługuje, gdy okres uprawniający do zasiłku wynosi co najmniej 20 lat.

Do okresu wymaganego do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych w Polsce zalicza się także okresy zatrudnienia w innych państwach UE/EFTA.

Do Polski można transferować zasiłek dla bezrobotnych uzyskany w innym państwie członkowskim UE/EFTA.