Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

Ocena użytkowników: 0 / 5

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 
Obowiązek szkolny i obowiązek nauki

W polskim systemie oświaty rozróżnia się obowiązek szkolny i obowiązek nauki.

Nauka jest obowiązkowa do ukończenia 18 roku życia, przy czym obowiązek szkolny obejmuje dwa typy szkół: 6-letnią szkołę podstawową (uczniowie w wieku 7-12 lat) i 3-letnie gimnazjum (uczniowie w wieku 13-15 lat).

Uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego mogą być kształceni w poszczególnych typach szkół do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą:

  1. 18 rok życia – w przypadku szkoły podstawowej,
  2. 21 rok życia – w przypadku gimnazjum,
  3. 24 rok życia – w przypadku szkoły ponadgimnazjalnej (w tym szkoły policealnej).

Dzieci w wieku 6 lat są obowiązane odbyć roczne przygotowanie przedszkolne w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej lub w innej formie wychowania przedszkolnego (punkcie przedszkolnym lub zespole wychowania przedszkolnego), w tym w integracyjnych lub specjalnych oraz w placówkach specjalnych (w przypadku dzieci niepełnosprawnych). Dzieci posiadające orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność, mogą skorzystać z możliwości odroczenia obowiązku szkolnego do 9 roku życia.

Uczniowie kończą szkołę podstawową, jeżeli w wyniku klasyfikacji końcowej otrzymali ze wszystkich obowiązkowych zajęć edukacyjnych pozytywne końcowe oceny klasyfikacyjne. Uczniowie klasy trzeciej gimnazjum mają obowiązek przystąpić do egzaminu. Przystąpienie do egzaminu jest jednym z warunków ukończenia gimnazjum. Wyniki egzaminu gimnazjalnego umieszczane są na zaświadczeniach wydawanych uczniom, z wyjątkiem uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, którzy nie przystępują do ww. egzaminu.

Uczeń, słuchacz albo absolwent, który w roku szkolnym, w którym przystępuje do egzaminu gimnazjalnego, egzaminu maturalnego lub egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie i był objęty pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole ze względu na trudności adaptacyjne związane z wcześniejszym kształceniem za granicą czy zaburzenia komunikacji językowej może przystąpić do ww. egzaminów w warunkach dostosowanych do jego potrzeb edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych wynikających odpowiednio z rodzaju tych trudności na podstawie pozytywnej opinii rady pedagogicznej.

Uczniowie szkół podstawowych i gimnazjów mają prawo do bezpłatnego dostępu do podręczników, materiałów edukacyjnych lub materiałów ćwiczeniowych, przeznaczonych do obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego. Informacji na ten temat udziela szkoła.

W szkole podstawowej, gimnazjum, szkołach ponadgimnazjalnych obowiązuje sześciostopniowa skala ocen od 1 do 6, gdzie ocena 1 jest oceną najniższą, a ocena 6 najwyższą.

Rok szkolny w szkole podstawowej, gimnazjum w szkołach ponadgimnazjalnych podzielony jest na dwa semestry. Zajęcia edukacyjne trwają od 1 września do najbliższego piątku po dniu 20 czerwca.

System edukacji obejmuje jednostki oświatowe ogólnodostępne, ogólnodostępne z oddziałami integracyjnymi lub specjalnymi, integracyjne lub specjalne:

  1. przedszkola (dzieci w wieku 3-6 lat);
  2. szkoły podstawowe (uczniowie w wieku 7-12 lat), kryterium przyjęcia do szkoły podstawowej jest wiek;
  3. gimnazja (uczniowie w wieku 13-15 lat), kryterium przyjęcia do gimnazjum jest świadectwo ukończenia szkoły podstawowej. Na zakończenie nauki w gimnazjum uczniowie zdają obowiązkowy egzamin gimnazjalny, obejmujący wiadomości i umiejętności z zakresu przedmiotów humanistycznych i matematyczno-przyrodniczych. Wyniki egzaminu gimnazjalnego umieszczane są na zaświadczeniach wydawanych uczniom, z wyjątkiem uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, którzy nie przystępują do ww. egzaminu;
  4. szkoły ponadgimnazjalne:
    1. trzyletnie liceum ogólnokształcące, czteroletnie technikum, trzyletnia zasadnicza szkoła zawodowa (uczniowie w wieku powyżej 16 lat),
    2. szkoła policealna o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku (osoby od 18 roku życia),
    3. trzyletnia szkoła specjalna przysposabiająca do pracy dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, której ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa potwierdzającego przysposobienie do pracy.

Warunkiem przyjęcia do szkół ponadgimnazjalnych (liceum ogólnokształcącego, technikum, zasadniczej szkoły zawodowej lub szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy) jest posiadanie świadectwa ukończenia gimnazjum. Absolwenci ww. szkół ponadgimnazjalnych (z wyjątkiem zasadniczej szkoły zawodowej i szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy), w tym niepełnosprawni, zagrożeni niedostosowaniem społecznym i niedostosowani społecznie, mają prawo przystąpić do egzaminu maturalnego. Osoby, które zdadzą ten egzamin, otrzymują świadectwo dojrzałości, niezbędne do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe. Warunkiem przyjęcia do szkół policealnych jest posiadanie wykształcenia średniego.

Uczniowie zasadniczych szkół zawodowych, techników i szkół policealnych, w tym niepełnosprawni, zagrożeni niedostosowaniem społecznym i niedostosowani społecznie, którzy zdadzą egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie z zakresu danej kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie, otrzymują świadectwo potwierdzające kwalifikację w zawodzie, a po zdaniu egzaminów ze wszystkich kwalifikacji w danym zawodzie oraz ukończeniu szkoły, również dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe umożliwiający podjęcie pracy w danym zawodzie.

Absolwenci zasadniczych szkół zawodowych w zależności od swoich aspiracji i potrzeb mogą wybrać spośród kilku możliwości kontynuowania nauki:

  1. osoby, które chcą zdobyć średnie wykształcenie, zdać egzamin maturalny i ewentualnie kontynuować edukację na studiach wyższych, mogą podjąć naukę w liceum ogólnokształcącym dla dorosłych od klasy drugiej;
  2. osoby, które chcą zdobyć wyłącznie dodatkowe kwalifikacje zawodowe, poszukiwane aktualnie na rynku pracy, mogą podjąć naukę na kwalifikacyjnych kursach zawodowych organizowanych przez publiczne i niepubliczne szkoły prowadzące kształcenie zawodowe, placówki takie jak centra kształcenia praktycznego i centra kształcenia ustawicznego, a także przez instytucje rynku pracy;
  3. absolwenci zasadniczych szkół zawodowych zainteresowani zdobyciem dyplomu technika, mogą zdobyć niezbędne do uzyskania tego dyplomu wykształcenie średnie w liceum ogólnokształcącym dla dorosłych (zaczynając naukę od klasy drugiej) i uzyskać odpowiednie kwalifikacje zawodowe na kwalifikacyjnych kursach zawodowych.

Absolwenci liceów ogólnokształcących mogą kontynuować naukę w szkołach policealnych o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku.

Szkolnictwo wyższe

Na system szkolnictwa wyższego składają się:

  1. studia pierwszego stopnia – forma kształcenia, na którą są przyjmowani kandydaci posiadający świadectwo dojrzałości, kończąca się uzyskaniem kwalifikacji pierwszego stopnia (uzyskiwany tytuł: licencjat inżynier lub równorzędny);
  2. studia drugiego stopnia – forma kształcenia, na którą są przyjmowani kandydaci posiadający co najmniej kwalifikacje pierwszego stopnia, kończąca się uzyskaniem kwalifikacji drugiego stopnia (uzyskiwany tytuł: magister, magister inżynier lub równorzędny);
  3. jednolite studia magisterskie – forma kształcenia, na którą są przyjmowani kandydaci posiadający świadectwo dojrzałości, kończąca się uzyskaniem kwalifikacji drugiego stopnia (uzyskiwany tytuł: magister lub równorzędny);
  4. studia trzeciego stopnia – studia doktoranckie, prowadzone przez uprawnioną jednostkę organizacyjną uczelni, instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk, instytut badawczy lub międzynarodowy instytut działający na terytorium Polski utworzony na podstawie odrębnych przepisów, na które przyjmowani są kandydaci posiadający kwalifikacje drugiego stopnia, kończące się uzyskaniem kwalifikacji trzeciego stopnia (uzyskiwany stopień naukowy: doktor lub doktor sztuki);
  5. studia podyplomowe – forma kształcenia, na którą przyjmowani są kandydaci posiadający kwalifikacje co najmniej pierwszego stopnia, prowadzona w uczelni, instytucie naukowym Polskiej Akademii Nauk, instytucie badawczym lub Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego, kończąca się uzyskaniem kwalifikacji podyplomowych.

O przyjęcie do szkoły wyższej mogą ubiegać się osoby, które uzyskały świadectwo dojrzałości lub zaświadczenie o wynikach egzaminu maturalnego z poszczególnych przedmiotów. Zasady przyjęć na I rok studiów są określane autonomicznie przez szkoły wyższe. Uczelnia ustala jakie wyniki egzaminu maturalnego stanowią podstawę przyjęcia na studia. Uczelnia może przeprowadzić dodatkowe egzaminy wstępne, tylko w przypadku konieczności sprawdzenia uzdolnień artystycznych, sprawności fizycznej lub szczególnych predyspozycji do podejmowania studiów na danym kierunku, niesprawdzanych w ramach egzaminu maturalnego lub gdy osoba ubiegająca się o przyjęcie na studia posiada świadectwo maturalne uzyskane za granicą.

Studia mogą być prowadzone jako dzienne, wieczorowe, zaoczne lub eksternistyczne. Rok akademicki trwa od października do czerwca. Podzielony jest na dwa semestry. Aktualnie w Polsce działa 410 uczelni, z czego 132 to uczelnie publiczne, 270 uczelni niepublicznych oraz 8 uczelni kościelnych.

Absolwentom studiów pierwszego stopnia nadaje się następujące tytuły zawodowe:

  1. inżynier architekt – po uzyskaniu efektów kształcenia określonych dla kwalifikacji pierwszego stopnia na kierunku architektura;
  2. inżynier architekt krajobrazu – po uzyskaniu efektów kształcenia określonych dla kwalifikacji pierwszego stopnia na kierunku architektura krajobrazu;
  3. inżynier pożarnictwa – strażakom Państwowej Straży Pożarnej po uzyskaniu efektów kształcenia określonych dla kwalifikacji pierwszego stopnia na kierunku inżynieria bezpieczeństwa w Szkole Głównej Służby Pożarniczej na studiach prowadzonych dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej;
  4. inżynier – po uzyskaniu efektów kształcenia prowadzącego do uzyskania kompetencji inżynierskich;
  5. licencjat pielęgniarstwa – po uzyskaniu efektów kształcenia określonych dla kwalifikacji pierwszego stopnia na kierunku pielęgniarstwo;
  6. licencjat położnictwa – po uzyskaniu efektów kształcenia określonych dla kwalifikacji pierwszego stopnia na kierunku położnictwo;
  7. licencjat – po uzyskaniu efektów kształcenia określonych dla kwalifikacji pierwszego stopnia na kierunkach innych niż kierunki wymienione w pkt 1-6, prowadzonych w ramach innych obszarów kształcenia.

Absolwentom studiów drugiego stopnia nadaje się tytuły zawodowe:

  1. magister – po uzyskaniu efektów kształcenia określonych dla kwalifikacji drugiego stopnia lub magister inżynier – po uzyskaniu efektów kształcenia prowadzącego do uzyskania kompetencji inżynierskich oraz efektów kształcenia określonych dla kwalifikacji drugiego stopnia;
  2. magister inżynier architekt – po uzyskaniu efektów kształcenia określonych dla kwalifikacji drugiego stopnia na kierunku architektura;
  3. magister inżynier architekt krajobrazu – po uzyskaniu efektów kształcenia określonych dla kwalifikacji drugiego stopnia na kierunku architektura krajobrazu;
  4. magister inżynier pożarnictwa – inżynierom pożarnictwa po uzyskaniu efektów kształcenia określonych dla kwalifikacji drugiego stopnia na kierunku inżynieria bezpieczeństwa w Szkole Głównej Służby Pożarniczej;
  5. magister pielęgniarstwa – po uzyskaniu efektów kształcenia określonych dla kwalifikacji drugiego stopnia na kierunku pielęgniarstwo;
  6. magister położnictwa – po uzyskaniu efektów kształcenia określonych dla kwalifikacji drugiego stopnia na kierunku położnictwo;
  7. magister sztuki – po uzyskaniu efektów kształcenia określonych dla kwalifikacji drugiego stopnia na kierunkach w ramach obszaru sztuki;
  8. magister – po uzyskaniu efektów kształcenia określonych dla kwalifikacji drugiego stopnia na kierunkach innych niż kierunki wymienione w pkt 5-7, prowadzonych w ramach innych obszarów kształcenia.

Absolwentom jednolitych studiów magisterskich nadaje się tytuły zawodowe:

  1. lekarz – po uzyskaniu efektów kształcenia określonych dla jednolitych studiów magisterskich na kierunku lekarskim;
  2. lekarz dentysta – po uzyskaniu efektów kształcenia określonych dla jednolitych studiów magisterskich na kierunku lekarsko-dentystycznym;
  3. lekarz weterynarii – po uzyskaniu efektów kształcenia określonych dla jednolitych studiów magisterskich na kierunku weterynaria;
  4. magister farmacji – po uzyskaniu efektów kształcenia określonych dla jednolitych studiów magisterskich na kierunku farmacja;
  5. magister sztuki – po uzyskaniu efektów kształcenia określonych dla jednolitych studiów magisterskich na kierunkach w ramach obszaru sztuki;
  6. magister – po uzyskaniu efektów kształcenia określonych dla jednolitych studiów magisterskich na kierunkach innych niż kierunki wymienione w pkt 1-5, prowadzonych w ramach innych obszarów kształcenia.

Osoby dorosłe mogą kształcić się w szkole podstawowej dla dorosłych, gimnazjum dla dorosłych i liceum ogólnokształcącym dla dorosłych oraz na kursach kompetencji ogólnych, a w przypadku kształcenia zawodowego – w ramach kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych (na kwalifikacyjnych kursach zawodowych, kursach umiejętności zawodowych i innych kursach umożliwiających uzyskiwanie i uzupełnianie wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych) oraz w wybranych szkołach policealnych.

Na zasadach obowiązujących obywateli polskich mogą podejmować i odbywać studia:

  • pracownicy migrujący, będący obywatelami państwa członkowskiego UE/EFTA, a także członkowie ich rodzin, jeżeli mieszkają na terytorium Polski;
  • obywatele państw członkowskich UE/EFTA i członkowie ich rodzin, posiadający prawo stałego pobytu w Polsce;
  • obywatele państw członkowskich UE/EFTA i członkowie ich rodzin, którzy posiadając środki finansowe niezbędne na pokrycie kosztów utrzymania podczas studiów, mogą podejmować i odbywać studia wyższe, studia doktoranckie oraz inne formy kształcenia, a także uczestniczyć w badaniach naukowych i pracach rozwojowych na zasadach obowiązujących obywateli polskich. Osobom tym nie przysługuje jednak prawo do stypendium socjalnego, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych i zapomóg.

Warunkiem podjęcia studiów przez ww. obywateli jest poddanie się procedurze rekrutacji obowiązującej obywateli polskich, którzy ubiegają się o podjęcie studiów w formie stacjonarnej. W przypadku przyjęcia ich na studia mają oni – tak jak studenci i doktoranci z polskim obywatelstwem – prawo do ubiegania się o tzw. stypendia motywacyjne (tj. stypendia dla najlepszych studentów, za osiągnięcia w nauce oraz za wybitne osiągnięcia i za wybitne osiągnięcia sportowe). Obywatele ci mają także alternatywną możliwość ubiegania się o przyjęcie na studia i odbywania ich w trybie oraz na warunkach innych niż obowiązujące obywateli polskich, tj. na zasadach dotyczących obywateli państw trzecich.

Uczelnia publiczna może pobierać opłaty tylko za świadczone usługi edukacyjne związane z:

  1. kształceniem studentów na studiach niestacjonarnych oraz uczestników niestacjonarnych studiów doktoranckich;
  2. powtarzaniem określonych zajęć na studiach stacjonarnych oraz stacjonarnych studiach doktoranckich z powodu niezadowalających wyników w nauce;
  3. prowadzeniem studiów w języku obcym;
  4. prowadzeniem zajęć nieobjętych planem studiów, w tym zajęć uzupełniających efekty kształcenia niezbędne do podjęcia studiów drugiego stopnia na określonym kierunku;
  5. prowadzeniem studiów podyplomowych, kursów dokształcających oraz szkoleń;
  6. przeprowadzaniem potwierdzania efektów uczenia się.
Nauka języka polskiego

Kursy języka polskiego organizowane są przez uniwersytety oraz prywatne szkoły językowe. Mogą to być kursy wakacyjne, kursy semestralne, kursy całoroczne, warsztaty polonistyczne albo podyplomowe studia nauczania kultury polskiej i języka polskiego jako języka obcego. Kursy te są płatne.