Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

Ocena użytkowników: 1 / 5

Gwiazdka aktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 
Rodzaje podatków

W Polsce wyróżniamy piętnaście rodzajów podatków, które dzielą się na podatki bezpośrednie (realizowane przez podatnika, który ma obowiązek odprowadzenia podatku do organu podatkowego) oraz podatki pośrednie (płacone przy nabywaniu dóbr).

Podatki bezpośrednie to:

1) podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT),

2) podatek dochodowy od osób prawnych (CIT),

3) podatek od spadków i darowizn,

4) podatek od czynności cywilnoprawnych,

5) podatek rolny,

6) podatek leśny,

7) podatek od nieruchomości,

8) podatek od środków transportowych,

9) podatek tonażowy (skierowany do armatorów eksploatujących morskie statki handlowe w żegludze międzynarodowej),

10) podatek od wydobycia niektórych kopalin,

11) podatek od niektórych instytucji finansowych,

12) podatek od przychodów opodatkowanych na zasadach wynikających z ustawy o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych (podatek od wartości sprzedanej produkcji).

Podatki pośrednie to:

1) podatek od towarów i usług (VAT – 23%, 8%, 5% i 0%),

2) podatek akcyzowy,

3) podatek od gier.

Z punktu widzenia zatrudnienia i prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce najważniejszymi podatkami są odpowiednio podatek dochodowy od osób fizycznych i podatek dochodowy od osób prawnych.

Podatek dochodowy od osób fizycznych

Najważniejszym z punktu widzenia osoby fizycznej zatrudnionej w Polsce jest podatek dochodowy od osób fizycznych.

Dochody uzyskiwane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Jeśli podatnik w danym roku uzyskuje dochód z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania jest suma dochodów ze wszystkich źródeł przychodów uzyskanych w kraju i za granicą. W przypadku uzyskiwania dochodów przez nierezydentów w Polsce lub polskich rezydentów za granicą stosuje się postanowienia umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska. Polska podpisała takie umowy m.in. z Austrią, Niemcami, Francją, Wielką Brytanią. Pełna lista państw wraz z umowami jest dostępna na stronie internetowej Ministerstwa Finansów.

Każda osoba, która ma miejsce zamieszkania w Polsce musi w Polsce zapłacić podatek od uzyskanych dochodów. Osoba, która ma miejsce zamieszkania w Polsce to osoba, która ma tu „centrum interesów osobistych lub gospodarczych” (np. mieszka, pracuje w Polsce) lub przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku. Taka osoba jest rezydentem podatkowym i podlega w Polsce opodatkowaniu od całości dochodów uzyskanych w danym roku, zarówno w Polsce jak i zagranicą. Jeżeli natomiast osoba nie ma miejsca zamieszkania w Polsce, to podatek w Polsce zapłaci tylko od dochodów osiągniętych na terytorium Polski. Opodatkowanie następuje z uwzględnieniem zasad wynikających z zawartych przez Polskę umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Opodatkowaniu podlegają dochody (przychód minus koszty uzyskania przychodu).

Koszty uzyskania przychodów określane są w zależności od rodzaju uzyskanego przychodu, np. dla osób uzyskujących przychody w 2019 r.:

  • ze stosunku pracy podstawowe koszty wynoszą rocznie 1 335 PLN (ok. 307 EUR), a miesięcznie - 111,25 PLN (ok. 26 EUR);
  • z umów zlecenia koszty określa się w wysokości 20% uzyskanego przychodu;
  • z praw autorskich koszty określa się w wysokości 50% uzyskanego przychodu, z tym, że roczne łączne koszty nie mogą przekroczyć kwoty 85 528 PLN (ok. 19 671 EUR);
  • z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej koszty określa się w wysokości kosztów poniesionych w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem wydatków wymienionych w ustawie jako niestanowiące kosztów uzyskania przychodów.

Sposób obliczenia podatku od dochodu uzależniony jest od źródła przychodu, z którego ten dochód uzyskano. Są następujące sposoby obliczenia podatku:

  1. progresywna skala podatkowa z degresywną kwotą zmniejszającą podatek - do osób fizycznych opodatkowujących dochody na ogólnych zasadach stosuje się dwuprzedziałową skalę podatkową ze stawkami w 2019 r. w wysokości 18% i 32%, z jednym progiem podatkowym w wysokości 85 528 PLN (ok. 19 671 EUR) oraz z kwotą zmniejszającą podatek, która wynosi:
    • 1 440 PLN (ok. 331 EUR), w przypadku gdy roczny dochód podatnika (podstawa obliczenia podatku) nie przekracza 8 000 PLN (ok. 1 549 EUR);
    • od 1 440 PLN (ok. 331 EUR) do 556,02 PLN (ok. 127 EUR) w przypadku gdy roczny dochód podatnika (podstawa obliczenia podatku) jest wyższy od 8 000 PLN (ok. 1 840 EUR) ale nie przekracza kwoty 13 000 PLN (ok. 2 990 EUR);
    • 556,02 PLN (ok. 127 EUR), w przypadku gdy roczny dochód podatnika (podstawa obliczenia podatku) jest wyższy od 13 000 PLN ( ok. 2 990 EUR) ale nie przekracza kwoty 85 528 PLN (ok. 19 671 EUR);
    • od 556,02 PLN do 0 PLN, w przypadku gdy roczny dochód podatnika (podstawa obliczenia podatku) jest wyższy od 85 528 PLN (ok. 19 671 EUR), ale nie przekracza kwoty 127 000 PLN (ok. 29 210 EUR);
    • 0 PLN, w przypadku gdy roczny dochód podatnika (podstawa obliczenia podatku) przekracza kwotę 127 000 PLN (ok. 29 210 EUR).

    Przy poborze zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, kwota zmniejszająca ten podatek stosowana jest wyłącznie dla dochodów nieprzekraczających pierwszego przedziału skali podatkowej (85 528 PLN – ok. 19 671 EUR) i wynosi 556,02 PLN (ok. 127 EUR) rocznie.

    Według progresywnej skali podatkowej opodatkowane są m.in. dochody: z pracy najemnej (stosunku pracy, umów zlecenia i o dzieło), emerytur, działalności gospodarczej, z najmu i dzierżawy.

    Podatnicy opodatkowujący swoje dochody według progresywnej skali podatkowej, jeśli spełniają przewidziane przepisami prawa warunki, mogą na wniosek skorzystać z łącznego opodatkowania dochodów małżonków i preferencyjnego opodatkowania dochodów osób samotnie wychowujących dzieci.

    Prawo łącznego opodatkowania dochodów mają małżonkowie: pozostający w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, między którymi istniała przez cały rok podatkowy wspólność majątkowa. Małżonkowie obliczają podatek w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów.

    Natomiast osoba samotnie wychowująca dziecko lub dzieci uprawniona jest do obliczenia podatku w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy swoich dochodów;

  2. 19% podatek dochodowy z pozarolniczej działalności gospodarczej lub działów specjalnych produkcji rolnej - dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej lub działów specjalnych produkcji rolnej (ustalane na podstawie prowadzonych ksiąg) mogą być opodatkowane 19% stawką podatku. Dochód (strata) są rozliczane w odrębnym zeznaniu;
  3. zryczałtowane formy opodatkowania pozarolniczej działalności gospodarczej - podatnicy mogą wybrać, o ile spełniają określone prawem warunki, jedną ze zryczałtowanych form opodatkowania dochodów (przychodów) osiąganych z pozarolniczej działalności gospodarczej, tj.:
    • ryczałt od przychodów ewidencjonowanych: obliczany określoną stawką od uzyskanych przychodów; odrębne zeznanie podatkowe dotyczące tej formy opodatkowania składa się w terminie; od 15 lutego do końca lutego roku następującego po roku podatkowym;
    • kartę podatkową: decyzję o miesięcznej wysokości podatku wydaje naczelnik urzędu skarbowego; w tym przypadku nie składa się zeznania podatkowego, a jedynie w terminie do 31 stycznia następnego roku podatkowego wykazuje się w rocznej deklaracji zapłacone i odliczone od podatku składki na ubezpieczenie zdrowotne;
  4. zryczałtowana forma opodatkowania przychodów z najmu i dzierżawy - podatnicy mogą ją wybrać, o ile spełniają określone prawem warunki. Stawka podatku wynosi 8,5% uzyskanych przychodów do kwoty 100 000 PLN (23 000 EUR). Od nadwyżki powyżej tej kwoty stawka wynosi 12,5%. Odrębne zeznanie składa się w terminie od 15 lutego do końca lutego roku następującego po roku podatkowym;
  5. 19% podatek dochodowy od niektórych dochodów z kapitałów pieniężnych - jednolitą 19% stawką podatku są opodatkowane niektóre dochody kapitałowe (np. z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych), z których dochód (strata) jest rozliczany w odrębnym zeznaniu;
  6. 19% podatek dochodowy z odpłatnego zbycia nieruchomości - obowiązek zapłaty 19% podatku od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości powstaje, jeżeli odpłatne zbycie ma miejsce przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie nieruchomości, oraz gdy nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej; dochód jest rozliczany w odrębnym zeznaniu;

    Dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości jest zwolniony od podatku, jeżeli przychód z tego tytułu podatnik wydatkuje na własne cele mieszkaniowe wymienione w polskich przepisach podatkowych w przeciągu 3 lat od daty zbycia nieruchomości;

  7. zryczałtowany podatek dochodowy pobierany przez płatnika - tym podatkiem opodatkowane są przychody (dochody) np. z tytułu wygranych w grach losowych, odsetek i dyskonta od papierów wartościowych, odsetek od środków pieniężnych (niezwiązanych z wykonywaną działalnością gospodarczą) zgromadzonych na rachunku bankowym podatnika, udziału w funduszach kapitałowych, dywidend. Przychody (dochody) te nie są rozliczane w zeznaniu podatkowym, gdyż podatek od nich pobiera i odprowadza płatnik.
Podatek dochodowy od osób prawnych

Podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych są:

  • osoby prawne,
  • jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, z wyjątkiem przedsiębiorstw w spadku i spółek niemających osobowości prawnej, z tym, że podatnikami są spółki kapitałowe w organizacji oraz spółki komandytowo-akcyjne mające siedzibę lub zarząd na terytorium Polski,
  • podatkowe grupy kapitałowe (grupy składające się z co najmniej dwóch spółek prawa handlowego mających osobowość prawną, które funkcjonują w związkach kapitałowych i spełniają określone w przepisach prawnych warunki),
  • spółki niemające osobowości prawnej mające siedzibę lub zarząd w innym państwie, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego tego państwa są traktowane jak osoby prawne i podlegają w tym państwie opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania.

Podatnicy, jeżeli mają siedzibę lub zarząd na terytorium Polski, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania. Podatnicy, jeżeli nie mają na terytorium Polski siedziby lub zarządu, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów, które osiągają na terytorium Polski.

Przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód stanowiący sumę dochodu osiągniętego z zysków kapitałowych oraz dochodu osiągniętego z innych źródeł.

Dochodem ze źródła przychodów jest, co do zasady, nadwyżka sumy przychodów uzyskanych z tego źródła przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym. W przypadku podatkowych grup kapitałowych dochodem ze źródła przychodów jest nadwyżka sumy dochodów wszystkich spółek z danego źródła przychodów nad sumą ich strat poniesionych z tego źródła przychodów.

Jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów (w przypadku podatkowych grup kapitałowych suma strat z danego źródła przychodów przekracza sumę dochodów uzyskanych z tego źródła), różnica jest stratą ze źródła przychodów.

O wysokość straty podatnik może:

  • obniżyć dochód w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% kwoty tej straty, albo
  • obniżyć jednorazowo dochód z tego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących 5 latach podatkowych o kwotę nieprzekraczającą 5 000 000 PLN (1150 000 EUR). W przypadku, gdy poniesiona strata jest wyższa, nieodliczona kwota podlega rozliczeniu w pozostałych latach 5 letniego okresu, przy czym kwota obniżenia nie może przekroczyć w którymkolwiek z tych lat 50% wysokości tej straty.

W przypadku podatkowych grup kapitałowych straty poniesionej przez grupę nie pokrywa się z dochodu poszczególnych spółek w razie upływu okresu obowiązywania umowy lub po utracie statusu podatkowej grupy kapitałowej. Z dochodu grupy nie pokrywa się strat spółek wchodzących w jej skład poniesionych w okresie przed powstaniem grupy.

W przypadku przychodów z udziału w zyskach osób prawnych (np. dywidend) oraz przychodów podmiotów zagranicznych z tytułu tzw. należności licencyjnych (np. z odsetek) - przedmiotem opodatkowania jest przychód.

Przy powiązaniach kapitałowych i innych związkach szczególnych, istnieje możliwość opodatkowania dochodów w drodze oszacowania.

Prawo polskie przewiduje katalog zwolnień przedmiotowych, w tym dla podatników takich jak zrzeszenia, stowarzyszenia, fundacje, realizujące ustawowo określone, społecznie użyteczne cele. W przypadku tych podatników zwolnienie dotyczy dochodów, które są przeznaczone na realizację wskazanych w przepisach krajowych celów społecznie użytecznych. Cele te muszą pokrywać się ze statutowymi celami działania tych podmiotów.

Przychodami podatkowymi są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, różnice kursowe czy wartość nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie otrzymanych rzeczy, praw lub innych świadczeń. Za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej a także za przychody z zysków kapitałowych (z wyłączeniem przychodów z udziału w zyskach osób prawnych stanowiących przychody faktycznie uzyskane z tego udziału), osiągnięte w roku podatkowym, uważane są także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.

Za koszty uzyskania przychodów uznawane są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów (wydatków) nieuznawanych za poniesione w celu osiągnięcia przychodów, enumeratywnie wymienionych w przepisach prawnych. Zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów w roku podatkowym, podlegają koszty bezpośrednio związane z przychodami. Koszty inne niż bezpośrednio związane z przychodami, są potrącane w dacie ich poniesienia. Jeżeli koszty te dotyczą okresu przekraczającego rok podatkowy, a nie jest możliwe określenie, jaka ich część dotyczy danego roku podatkowego, w takim przypadku stanowią koszty uzyskania przychodów proporcjonalnie do długości okresu, którego dotyczą.

Koszty bezpośrednio związane z przychodami są rozliczane w roku, w którym zostały osiągnięte związane z nimi przychody. Inne koszty rozliczone są w roku ich poniesienia.

Podstawę opodatkowania ustaloną jako różnicę pomiędzy przychodami a kosztami uzyskania przychodów stanowi dochód po odliczeniu darowizn przekazywanych na sferę zadań publicznych określonych w przepisach prawnych.

Odliczenie w ramach łącznego limitu 10% dochodu obejmie również darowizny przekazywane na rzecz podmiotów prowadzących taką działalność w innym niż Polska państwie członkowskim UE lub w państwie członkowskim Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

Odliczeniu podlegają również darowizny na działalność charytatywno-opiekuńczą na podstawie tzw. ustaw kościelnych – w tym przypadku do wysokości 100% dochodu.

Od podstawy opodatkowania może być również odliczona dodatkowa wartość wydatków poniesionych na działalność badawczo-rozwojową, tj. część kosztów działalności na badania i rozwój, zaliczonych także do kosztów uzyskania przychodów.

Podatek wynosi 19% podstawy opodatkowania. Od 1 stycznia 2019 r. obowiązuje 9% stawka podatku dochodowego od osób prawnych i skierowana jest do małych podatników oraz podatników rozpoczynających prowadzenie działalności, w odniesieniu do dochodów innych niż z zysków kapitałowych, jeżeli przychody podatnika (niezależnie od źródła) w roku podatkowym nie przekraczają kwoty 1,2 mln EUR (wyrażonej w złotych).

Ponadto w odniesieniu do dochodów pochodzących z kwalifikowanych praw własności intelektualnej, np. patentu, prawa z rejestracji wzoru przemysłowego czy autorskiego prawa do programu komputerowego, od 2019 r. dochody mogą być opodatkowane 5% stawką podatku dochodowego od osób prawnych w ramach tzw. IP BOXa.

Podatnicy i płatnicy nie składają w trakcie roku podatkowego deklaracji podatkowych, ale są obowiązani do wpłacania miesięcznych zaliczek. Mali podatnicy oraz podatnicy rozpoczynający prowadzenie działalności gospodarczej mają możliwość wpłacania zaliczek na podatek dochodowy w systemie kwartalnym.

W trakcie roku podatkowego podatnicy mogą również rozliczać się z zaliczek na podatek w systemie uproszczonym.

Podatnicy mają obowiązek złożenia zeznania o wysokości dochodu (straty) osiągniętego w roku podatkowym do końca trzeciego miesiąca roku następnego i w tym terminie wpłacić podatek należny albo różnicę między podatkiem należnym od dochodu wykazanego w zeznaniu a sumą należnych zaliczek za okres od początku roku.