Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

Ocena użytkowników: 0 / 5

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 
Zjawisko bezrobocia i instytucje rynku pracy

Od końca 2013 r. utrzymuje się trend spadkowy poziomu bezrobocia w Polsce. Stopa bezrobocia w końcu sierpnia 2017 r. wyniosła 7,0% – tak niskiego wskaźnika w końcu sierpnia nie odnotowano od 1991 r.

Bezrobocie w Polsce od lat cechuje sezonowość co oznacza wzrost bezrobocia w miesiącach rozpoczynających i kończących rok. Ponadto od lat wysoki pozostaje stopień terytorialnego zróżnicowania bezrobocia w Polsce. Najniższą stopę bezrobocia (na poziomie 4,1%) odnotowano w końcu sierpnia 2017 r. w województwie wielkopolskim, a najwyższą w województwie warmińsko-mazurskim (12%).

Kłopoty ze znalezieniem pracy mają kobiety, długotrwale bezrobotni, osoby powyżej 50 roku życia i ludzie młodzi (do 30 roku życia).

Zadania państwa w zakresie promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia oraz aktywizacji zawodowej są realizowane przez instytucje rynku pracy. Celem działań podejmowanych przez instytucje rynku pracy jest dążenie do pełnego i produktywnego zatrudnienia.

Do instytucji rynku pracy zalicza się:

  1. publiczne służby zatrudnienia, w skład których wchodzą organy zatrudnienia (minister właściwy do spraw pracy, marszałkowie województw, starostowie powiatów, prezydenci miast na prawach powiatu oraz wojewodowie) wraz z powiatowymi i wojewódzkimi urzędami pracy, urzędem obsługującym ministra właściwego do spraw pracy oraz urzędami wojewódzkimi;
  2. Ochotnicze Hufce Pracy, które są państwową jednostką wyspecjalizowaną w działaniach na rzecz młodzieży, w szczególności młodzieży zagrożonej wykluczeniem społecznym, oraz bezrobotnych do 25 roku życia;
  3. agencje zatrudnienia, które są niepublicznymi jednostkami organizacyjnymi świadczącymi usługi w zakresie pośrednictwa pracy, pośrednictwa do pracy za granicą u pracodawców zagranicznych, poradnictwa zawodowego, doradztwa personalnego i pracy tymczasowej;
  4. instytucje szkoleniowe, które są publicznymi lub niepublicznymi podmiotami prowadzącymi na podstawie odrębnych przepisów edukację pozaszkolną;
  5. instytucje dialogu społecznego na rynku pracy, które są organizacjami i instytucjami zajmującymi się problematyką rynku pracy takie jak: organizacje związków zawodowych, organizacje pracodawców i bezrobotnych oraz organizacje pozarządowe jeżeli wśród zadań statutowych znajduje się realizacja zadań w zakresie promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia oraz aktywizacji zawodowej;
  6. instytucjami partnerstwa lokalnego są grupy instytucji realizujących na podstawie umowy przedsięwzięcia i projekty na rzecz rynku pracy.

Wojewódzkie i powiatowe urzędy pracy, będące częścią publicznych służb zatrudnienia, służą pomocą osobom bezrobotnym i poszukującym pracy w uzyskaniu odpowiedniego zatrudnienia oraz pracodawcom w znalezieniu odpowiednich pracowników.

Powiatowe urzędy pracy wypłacają ponadto zasiłki dla bezrobotnych oraz pozyskują i gospodarują środkami przeznaczonymi na przeciwdziałanie bezrobociu i działania na lokalnym rynku pracy.

Wojewódzkie urzędy pracy pełnią dodatkowo funkcję instytucji właściwej w zakresie przyjmowania i rozpatrywania wniosków bezrobotnych o wydanie dokumentów w sprawach świadczeń z tytułu bezrobocia. Potwierdzają okresy ubezpieczenia i zatrudnienia przebyte w Polsce celem przedłożenia w innym państwie członkowskim UE lub EFTA i starania się tam o zasiłek dla bezrobotnych z ich uwzględnieniem. Wojewódzkie urzędy pracy wydają dokumenty uprawniające do przeniesienia zasiłku dla bezrobotnych otrzymanego w Polsce do innego państwa członkowskiego UE lub EFTA. Wydają również decyzje o prawie do zasiłku dla bezrobotnych w przypadku gdy okres zatrudnienia za granicą (w państwach członkowskich UE lub EFTA) wpływa na nabycie, wysokość lub okres pobierania zasiłku.

Od 1 maja 2004 r. polskie publiczne służby zatrudnienia stały się członkiem sieci Europejskich Służb Zatrudnienia – EURES. Od 1 stycznia 2015 r. do sieci dołączyły Ochotnicze Hufce Pracy. Wojewódzkie i powiatowe urzędy pracy oraz Ochotnicze Hufce Pracy prowadzą działania w ramach sieci EURES, w szczególności międzynarodowe pośrednictwo pracy wraz z doradztwem z zakresu mobilności zawodowej na europejskim rynku pracy. Do prowadzenia pośrednictwa pracy w ramach sieci EURES uprawnione są również podmioty posiadające akredytację Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Kadra EURES – doradcy i asystenci EURES w wojewódzkich urzędach pracy i Ochotniczych Hufcach Pracy oraz wyznaczeni doradcy klienta (pośrednicy pracy) w powiatowych urzędach pracy, służą pomocą obywatelom państw członkowskich UE lub EFTA w znalezieniu odpowiedniej pracy w Polsce.

Rejestracja jako bezrobotny

W celu zarejestrowania się jako osoba bezrobotna należy:

  1. zgłosić się do powiatowego urzędu pracy, właściwego ze względu na miejsce zameldowania stałego lub czasowego, a jeżeli nie posiada się żadnego zameldowania należy zgłosić się do powiatowego urzędu pracy, na obszarze działania którego osoba przebywa albo
  2. skorzystać z elektronicznej rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, który jest adresowany do wszystkich osób mających dostęp do Internetu w formie:
    1. tzw. pre-rejestracji, która polega na wypełnieniu wniosku o dokonanie rejestracji jako osoba bezrobotna w postaci elektronicznej dostępnej na portalu usług elektronicznych urzędów pracy (www.praca.gov.pl) i przesłaniu go do właściwego powiatowego urzędu pracy. Po przekazaniu wymaganych we wniosku danych powiatowy urząd pracy wyznacza termin stawiennictwa, nie dłuższy niż 7 dni roboczych, w celu dostarczenia wszystkich wymaganych na potrzeby rejestracji dokumentów i dokonania rejestracji. W sytuacji, gdy osoba nie stawia się w wyznaczonym przez urząd terminie, dane przekazane zostają usunięte systemu teleinformatycznego powiatowego urzędu pracy
      albo
    2. elektronicznej rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, która polega na:
      • wypełnieniu wniosku o dokonanie rejestracji jako osoba bezrobotna w postaci elektronicznej dostępnego na stronie www.praca.gov.pl,
      • załączeniu do wniosku skanów wszystkich dokumentów wymaganych do rejestracji,
      • opatrzeniu wniosku oświadczenia o prawdziwości przekazanych danych oraz o zapoznaniu się z warunkami zachowania statusu bezrobotnego i zeskanowanych dokumentów bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP albo podpisem osobistym weryfikowanym za pomocą ważnego certyfikatu podpisu osobistego oraz
      • przesłaniu wniosku wraz z oświadczeniem i załącznikami do właściwego powiatowego urzędu pracy.

Status bezrobotnego osoba nabywa się z dniem, w którym osoba:

  1. zgłosiła się do powiatowego urzędu pracy – po poświadczeniu przez nią własnoręcznym podpisem przekazanych przez nią danych i złożeniu, w obecności pracownika powiatowego urzędu pracy i pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, oświadczenia o prawdziwości przekazanych danych oraz o zapoznaniu się z warunkami zachowania statusu bezrobotnego; albo
  2. złożyła wniosek w formie elektronicznej po opatrzeniu go i załączonych do wniosku zeskanowanych dokumentów oraz oświadczenia o prawdziwości przekazanych danych, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu, podpisem potwierdzonym profilem zaufanym elektronicznej platformy usług administracji publicznej albo podpisem osobistym weryfikowanym za pomocą ważnego certyfikatu podpisu osobistego.
Wsparcie zatrudnienia udzielane przez urzędy pracy

Osoby, które zarejestrują się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotne lub poszukujące pracy mogą skorzystać z różnych form pomocy oferowanych przez urzędy pracy, udzielanych na zasadach określonych w odpowiednich przepisach prawnych.

Przede wszystkim osoby te w ramach pośrednictwa pracy świadczonego przez urzędy pracy, mogą uzyskać propozycję odpowiedniej pracy. W razie braku odpowiedniej oferty pracy, urząd pracy w ramach poradnictwa zawodowego udzieli pomocy, która ułatwi znalezienie pracy.

Bezrobotni lub poszukujący pracy mogą także otrzymać pomoc w dalszym rozwoju zawodowym, przede wszystkim dzięki różnego rodzaju szkoleniom.

Ponadto dla osób bezrobotnych dedykowanych jest szereg instrumentów, które umożliwiają:

  • zdobycie doświadczenia zawodowego dzięki skierowaniu do odbycia stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, realizowanych u pracodawcy;
  • podjęcie zatrudnienia subsydiowanego;
  • podjęcie działalności gospodarczej lub
  • podjęcie inicjatywy w zakresie aktywności zawodowej dzięki systemowi bonów, które stanowią gwarancję sfinansowania przez urząd pracy wydatków związanych ze szkoleniami, stażem lub zatrudnieniem, w tym wykonywanym poza miejscem dotychczasowego zamieszkania, jeżeli formy te realizowane są z inicjatywy osoby bezrobotnej.

Formy aktywizacji zawodowej są proponowane osobie bezrobotnej przez powiatowy urząd pracy po ustaleniu dla danej osoby tzw. profilu pomocy i po ujęciu tego rodzaju wsparcia w Indywidualnym Planie Działania.

Obywatel państwa członkowskiego UE lub EFTA i członek jego rodziny niebędący obywatelem państwa członkowskiego UE lub EFTA zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy otrzymuje pomoc na tych samych zasadach jak obywatele Polski.

Zasiłki dla bezrobotnych

Osoba zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna może otrzymać wsparcie finansowe w postaci zasiłku dla bezrobotnych.

Prawo do takiego zasiłku przyznawane jest osobom, które w ciągu 18 miesięcy przed rejestracją w powiatowym urzędzie pracy przepracowały 365 dni (lub legitymują się 365 dniami innego okresu „zaliczalnego”, przewidzianego w przepisach). Każda osoba, o ile spełnia warunki określone w przepisach, może zarejestrować się w powiatowym urzędzie pracy właściwym ze względu na miejsce zameldowania stałego lub czasowego lub – jeśli takiego miejsca nie posiada – w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla miejsca pobytu, osobiście lub drogą elektroniczną wypełniając formularz rejestracyjny na portalu usług elektronicznych urzędów pracy.

Na podstawie dokumentów przedłożonych podczas rejestracji ustalane jest prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Prawo do zasiłku przysługuje od dnia zarejestrowania na okres 180 dni (365 dni w szczególnych przypadkach określonych w ustawie).

Aby uzyskać zasiłek dla bezrobotnych w Polsce muszą być, co do zasady, spełnione następujące warunki:

  1. rejestracja w powiatowym urzędzie pracy, właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego (wykaz powiatowych urzędów pracy znajduje się m.in. na Wortalu Publicznych Służb Zatrudnienia w zakładce „Przejdź do swojego urzędu”) zaś w wyjątkowych przypadkach – właściwym dla miejsca pobytu;
  2. brak propozycji odpowiedniej pracy, propozycji stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, szkolenia, prac interwencyjnych lub robót publicznych;
  3. legitymowanie się w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okresem co najmniej 365 dni:
    1. zatrudnienia i osiągania z tego tytułu wynagrodzenia w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy,
    2. wykonywania pracy na podstawie umowy o pracę nakładczą i osiągania z tego tytułu dochód w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę,
    3. świadczenia usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których Kodeks cywilny stosuje przepisy dotyczące zlecenia, albo współpracy przy wykonywaniu tych umów (podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowić musi kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca),
    4. opłacania składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy (podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowić musi kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę),
    5. wykonywania pracy w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności (podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowić musi kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę),
    6. wykonywania pracy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, będąc członkiem tej spółdzielni (podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowić musi kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę),
    7. opłacania składki na Fundusz Pracy w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej w państwie członkowskim UE lub EFTA,
    8. zatrudnienia za granicą jeżeli przybyło się do Polski jako repatriant,
    9. zatrudnienia, pełnienia służby lub wykonywania innej pracy zarobkowej i osiągania wynagrodzenie lub dochodu, od którego istnieje obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy.

Okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych zależy głównie od sytuacji na lokalnym rynku pracy i wynosi:

  • 180 dni – dla bezrobotnych zamieszkałych, w okresie pobierania zasiłku, na obszarze powiatu, jeżeli stopa bezrobocia na tym obszarze w dniu 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia prawa do zasiłku nie przekraczała 150% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju;
  • 365 dni – dla bezrobotnych:
    • zamieszkałych, w okresie pobierania zasiłku, na obszarze powiatu, jeżeli stopa bezrobocia na tym obszarze w dniu 30 czerwca roku poprzedzającego dzień nabycia prawa do zasiłku przekraczała 150% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju, lub
    • w wieku powyżej 50 lat i mających co najmniej 20-letni okres uprawniający do zasiłku, lub
    • mających na utrzymaniu co najmniej jedno dziecko w wieku do 15 lat, a małżonek bezrobotnego jest także bezrobotny i utracił prawo do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania (po dniu nabycia prawa do zasiłku przez tego bezrobotnego), lub
    • samotnie wychowujących co najmniej jedno dziecko w wieku do 15 lat.

Wysokość zasiłku dla bezrobotnych zależy przede wszystkim od stażu pracy i wynosi:

  • zasiłek podstawowy (100%) – przysługuje osobom posiadającym od 5 do 20 lat stażu pracy:
    • 831,10 PLN (ok. 195 EUR) miesięcznie w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku,
    • 652,60 PLN (ok. 153 EUR) miesięcznie w okresie kolejnych dni posiadania prawa do zasiłku;
  • zasiłek obniżony (80% zasiłku podstawowego) – przysługuje osobom posiadającym do 5 lat stażu pracy:
    • 664,90 PLN (ok. 156 EUR) miesięcznie w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku kwoty zasiłku podstawowego,
    • 522,10 PLN (ok. 122 EUR) miesięcznie w okresie kolejnych dni posiadania prawa do zasiłku;
  • zasiłek podwyższony (120% zasiłku podstawowego) – przysługuje osobom posiadającym co najmniej 20 lat stażu pracy:
    • 997,40 PLN (ok. 234 EUR) miesięcznie w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku,
    • 783,20 PLN (ok. 183 EUR) miesięcznie w okresie kolejnych dni posiadania prawa do zasiłku.

Do okresu wymaganego do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych w Polsce zalicza się także okresy zatrudnienia w innych państwach UE/EFTA.

Do Polski można transferować zasiłek dla bezrobotnych uzyskany w innym państwie członkowskim UE lub EFTA.