Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii

Ocena użytkowników: 1 / 5

Gwiazdka aktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Pojęcie staży, praktyk zawodowych i przygotowania zawodowego

 

  1. STAŻE I PRAKTYKI ZAWODOWE

W Polsce nie ma jednolitej definicji „praktyki zawodowej” i „stażu zawodowego”. Dla określenia definicji obu pojęć można zastosować poniższe określenia występujące na polskim rynku pracy:

  • forma aktywizacji zawodowej osób zarejestrowanych jako bezrobotne i instrument zapewniający tym osobom możliwość nabycia umiejętności zawodowych;
  • praktyki zawodowe dla uczniów szkół prowadzących kształcenie zawodowe oraz praktyki dla studentów szkół wyższych bedące elementem programu kształcenia formalnego;
  • obowiązkowe praktyki/staże wymagane po ukończeniu kształcenia w celu uzyskania dostępu do zatrudnienia w zawodach regulowalnych;
  • staże/praktyki oferowane przez pracodawców na wolnym rynku, w tym praktyka absolwencka;
  • staże uczniowskie u pracodawców dla uczniów szkół prowadzących kształcenie zawodowe.

 

Ad. 1)

Staż jako forma aktywizacji zawodowej osób zarejestrowanych jako bezrobotne i instrument zapewniający tym osobom możliwość nabycia umiejętności zawodowych

Organizacja stażu dla osoby zarejestrowanej jako bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy uregulowana jest przepisami ustawy określającej zasady aktywizacji bezrobotnych i poszukujących pracy. Staż powinien być dostosowany do predyspozycji stażysty, jego wykształcenia i dotychczasowego doświadczenia, a także posiadać swój program.

Organizacją staży dla bezrobotnych zajmują się powiatowe urzędy pracy, do których oferty miejsc stażu zgłaszają pracodawcy (mogą też wskazać bezrobotnego, którego chcieliby przyjąć na staż).

Osobie bezrobotnej skierowanie do udziału w stażu wydaje Starosta powiatu (w jego imieniu powiatowy urząd pracy), który podpisuje z pracodawcą umowę o organizację stażu.  Pracodawca musi wyznaczyć stażyście opiekuna i wdrożyć program stażu uzgodniony z powiatowym urzędem pracy. Po zakończeniu stażu bezrobotny otrzymuje opinię pracodawcy o wykonywanych zadaniach i nabytych umiejętnościach oraz wydawany przez powiatowy urząd pracy dokument poświadczający udział w tej formie aktywizacji zawodowej.

Najczęściej z inicjatywą o pozyskanie bezrobotnego na staż występują pracodawcy, ale także sam bezrobotny może  otrzymać bon uprawniający do udziału w stażu i wyszukać sobie miejsce odbywania stażu. Bezrobotny, który otrzymał bon, może wziąć udział w stażu wyłącznie po otrzymaniu skierowania wydanego przez powiatowy urząd pracy.

Programy staży dla bezrobotnych są skierowane do osób zarejestrowanych w powiatowym urzędzie pracy, przy czym osób biorących udział w takich programach nie traktuje się jak osoby zatrudnione.

 

Ad. 2)

Praktyki zawodowe dla uczniów szkół prowadzących kształcenie zawodowe oraz praktyki dla studentów szkół wyższych będące elementem programu kształcenia formalnego

Kwestie związane z praktykami zawodowymi realizowanymi w ramach kształcenia zawodowego regulują przepisy ustawy Prawo oświatowe oraz akty wykonawcze do ustawy natomiast kwestie programów studiów regulują przepisy ustaw dotyczących systemu szkolnictwa branżowego i systemu szkolnictwa wyższego. 

Zgodnie z przepisami prawnymi w sprawie praktycznej nauki zawodu, praktyki zawodowe organizuje się dla uczniów techników, branżowych szkół II stopnia i szkół policealnych w celu zastosowania i pogłębienia zdobytej wiedzy i umiejętności zawodowych w rzeczywistych warunkach pracy. Wiedzę i umiejętności oraz kompetencje personalne i społeczne nabywane przez uczniów m.in. na praktykach zawodowych oraz wymiar godzin tych praktyk określa program nauczania danego zawodu. Miejsce realizacji praktyk zawodowych oraz liczba tygodni przeznaczonych na realizację praktyk zawodowych określa podstawa programowa kształcenia w danym zawodzie szkolnictwa branżowego. Praktyki zawodowe są realizowane na podstawie umowy zawartej między dyrektorem szkoły a podmiotem przyjmującym uczniów na m.in. praktykę zawodową i mogą być organizowane w czasie całego roku szkolnego, w tym również w okresie ferii letnich.

Zawodowe praktyki studenckie uregulowane są w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, jednak brak jest definicji sensu stricto.  Zgodnie z  tą ustawą art. 67 ust. 5 ww. ustawy program studiów o profilu praktycznym przewiduje praktyki zawodowe w wymiarze co najmniej:  6 miesięcy – w przypadku studiów pierwszego stopnia i jednolitych studiów magisterskich;  3 miesięcy – w przypadku studiów drugiego stopnia. Powyższego przepisu nie stosuje się  w programach studiów przygotowujących do wykonywania zawodów: lekarza,  lekarza dentysty, farmaceuty,  pielęgniarki, położnej, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty,  ratownika medycznego,  lekarza weterynarii, architekta, nauczyciela, w których uwzględnia się standardy kształcenia.

Standard kształcenia jest zbiorem reguł i wymagań w zakresie kształcenia dotyczących sposobu organizacji kształcenia, osób prowadzących to kształcenie, ogólnych i szczegółowych efektów uczenia się, a także sposobu weryfikacji osiągniętych efektów uczenia się.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r. w sprawie studiów w programie studiów określa się  wymiar, zasady i formę odbywania praktyk zawodowych oraz liczbę punktów ECTS, jaką student musi uzyskać w ramach tych praktyk.

Udział w  praktykach zawodowych wchodzących w skład programu studiów jest obowiązkowy, a ich ukończenie jest konieczne do uzyskania dyplomu potwierdzającego  wykształcenie wyższe  na danym poziomie.

Program kształcenia w szkole doktorskiej może przewidywać odbywanie praktyk zawodowych w formie prowadzenia zajęć lub uczestniczenia w ich prowadzeniu, w wymiarze nieprzekraczającym 60 godzin dydaktycznych rocznie.

 

Ad. 3)

Obowiązkowe praktyki/staże wymagane po ukończeniu kształcenia w celu uzyskania dostępu do zatrudnienia w zawodach regulowalnych  

Zgodnie z dyrektywą  2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych zawód regulowany to zespół czynności zawodowych, których wykonywanie jest uzależnione od spełnienia wymogów określonych w przepisach danego państwa członkowskiego dotyczących dostępu do wykonywania danego zawodu. Każde państwo członkowskie UE samodzielnie decyduje o uregulowaniu dostępu do zawodów. Ten sam zawód może więc być zawodem regulowanym w jednym państwie członkowskim UE, podczas gdy w innych państwach członkowskich nie będzie on regulowany.

W Bazie Zawodów Regulowanych Komisji Europejskiej, znajdują się zawody, które są regulowane w poszczególnych państwach członkowskich UE. Każdy zawód należy rozpatrywać indywidualnie. Dla niektórych zawodów wymagane jest odbycie obowiązkowych praktyk lub stażu po ukończeniu kształcenia w celu uzyskania dostępu do zatrudnienia, dla innych nie określono takiego wymogu.

Praktyka zawodowa została wskazana dla zawodów m.in. tj. inżynier budownictwa, architekt, geodeta, geolog, doradca podatkowy, biegły rewident, nauczyciel, rzeczoznawca majątkowy, itp. Szczegółowy opis wymogów kwalifikacyjnych dla poszczególnych zawodów regulowanych dostępny jest w Bazie Zawodów Regulowanych.

Zgodnie z art. 55a ww. dyrektywy jeżeli warunkiem dostępu do zawodu regulowanego  w rodzimym państwie jest odbycie praktyk zawodowych, właściwy organ rodzimego państwa, rozpatrując wniosek o zezwolenie na wykonywanie zawodu regulowanego, uznaje praktyki zawodowe odbyte w innym państwie członkowskim, a także bierze pod uwagę praktyki zawodowe odbyte w państwie trzecim.

Inną kwestią jest tzw. staż adaptacyjny (wykonywanie zawodu regulowanego  w przyjmującym państwie członkowskim pod nadzorem wykwalifikowanego przedstawiciela tego zawodu). Podczas procedury uznawania kwalifikacji zawodowych w przypadku zasadniczych różnic w kształceniu lub szkoleniu albo w zakresie zawodu, organ właściwy może zobowiązać wnioskodawcę do odbycia stażu adaptacyjnego, celem uzupełnienia brakującej wiedzy lub umiejętności. Staż adaptacyjny może trwać do 3 lat i może wiązać się z dodatkowymi opłatami. Szczegółowych informacji udziela właściwy organ dla danego zawodu regulowanego.

 

Ad. 4)

Staże/praktyki  oferowane przez pracodawców na wolnym rynku, w tym praktyka absolwencka

Pracodawcy oferują miejsca odbywania staży/praktyk osobom, które chcą zdobyć doświadczenie zawodowe, a także w celu sprawdzenia ich umiejętności i/lub przygotowania do wykonywania określonych zadań przed zatrudnieniem na stałe. Panuje tu pełna dowolność kształtowania takiej oferty.

Kwestie związane z praktykami absolwenckimi regulują przepisy Ustawy o praktykach absolwenckich. Praktyka organizowana w oparciu o te przepisy ma na celu ułatwienie absolwentom uzyskiwania i nabywania umiejętności praktycznych do wykonywania pracy. Podmiot organizujący praktykę może przyjmować na praktykę osobę, która ukończyła co najmniej gimnazjum i w dniu rozpoczęcia praktyki nie ukończyła 30. roku życia.  Programy praktyk absolwenckich mają ułatwić absolwentom zdobycie doświadczenia i umiejętności praktycznych niezbędnych w zawodzie, który będą oni wykonywać. Absolwenci biorą udział w praktykach absolwenckich na mocy umowy między praktykantem a podmiotem organizującym praktyki absolwenckie. Podmiot organizujący praktyki absolwenckie może być osobą fizyczną, osobą prawną lub jednostką organizacyjną pozbawioną osobowości prawnej.

 

Ad. 5)

Staże uczniowskie u pracodawców dla uczniów szkół prowadzących kształcenie zawodowe

W celu umożliwienia uczniom branżowej szkoły I stopnia niebędącym młodocianymi pracownikami oraz uczniom technikum uzyskiwania doświadczenia i nabywania umiejętności praktycznych niezbędnych do wykonywania pracy w rzeczywistych warunkach pracy na podstawie umowy zawartej między nimi a pracodawcą, wprowadzono możliwość odbywania przez nich stażu uczniowskiego w okresie nauki, który jest realizowany na odmiennych zasadach niż przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników.

Na podstawie narzędzia, jakim jest staż uczniowski pracodawca zyskuje możliwość wspierania uczniów już na poziomie nauki w szkole, wynagradzania wybranych uczniów oraz jeszcze ściślejszej współpracy na linii pracodawca – uczeń – szkoła. Staż uczniowski pozwala pracodawcy na pozyskanie kadr, które będą odpowiadać modelowi przedsiębiorstwa oraz wspierać lokalny rynek pracy.

Zakres zagadnień realizowanych w czasie stażu uczniowskiego jest ustalany z dyrektorem szkoły w uzgodnieniu z uczniem albo rodzicami niepełnoletniego ucznia. Staż uczniowski jest pojęciem szerszym od praktycznej nauki zawodu, ale może obejmować praktyczną naukę zawodu. W trakcie tego stażu uczeń może bowiem realizować treści nauczania i nabywać umiejętności wynikające z programu nauczania zawodu lub treści spoza programu nauczania, które zwiększą jego szanse na późniejsze zatrudnienie w wyuczonym zawodzie. W przypadku stażu uczniowskiego obejmującego treści programu nauczania, dyrektor szkoły będzie mógł zwolnić ucznia z obowiązku odbycia praktycznej nauki zawodu w całości lub w części na podstawie zaświadczenia od pracodawcy. Z kolei zagadnienia wykraczające poza zakres praktycznej nauki zawodu mogą być realizowane w ramach stażu uczniowskiego, jednak nie mogą zostać zaliczone na poczet praktycznej nauki zawodu.

Podmiot przyjmujący ucznia na staż uczniowski zobligowany jest zapewnić uczniowi bezpieczne i higieniczne warunki odbywania tego stażu na zasadach określonych w ustawie – Kodeks pracy.

Okres odbytego stażu uczniowskiego będzie zaliczał się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

Koszty świadczenia pieniężnego wypłacanego uczniowi przyjętemu na staż uczniowski mogą zostać przez pracodawcę wliczone w koszty uzyskania przychodu.

Staż uczniowski dostępny jest dla uczniów branżowej szkoły I stopnia niebędących młodocianymi pracownikami, pięcioletniego technikum, jak również dotychczasowego czteroletniego technikum.

  1. PRZYGOTOWANIE ZAWODOWE

Przygotowanie zawodowe w Polsce definiuje się jako:

  • przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników;
  • przygotowanie zawodowe dorosłych jako forma aktywizacji zawodowej bezrobotnych pozwalających na nabycie praktycznego doświadczenia i kwalifikacji zawodowych.

 

Ad. 1)

Przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników

Przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników realizowane jest na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego i obejmuje dwie formy kształcenia: naukę zawodu oraz przyuczenie do wykonywania określonej pracy. Nauka zawodu ma na celu przygotowanie młodocianego do pracy w charakterze wykwalifikowanego pracownika lub czeladnika i obejmuje praktyczną naukę zawodu, która jest organizowana u pracodawcy na zasadach ustalonych w odrębnych przepisach, oraz dokształcanie teoretyczne. Przyuczenie do wykonywania określonej pracy ma na celu przygotowanie młodocianego do pracy w charakterze przyuczonego pracownika i może dotyczyć wybranych prac związanych z nauką zawodu. Nauka zawodu trwa nie dłużej niż 36 miesięcy i może zostać przedłużona na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy w sytuacji np. nie otrzymania promocji do klasy programowo wyższej lub nie ukończenia szkoły. Przyuczenie do wykonywania określonej pracy może trwać od 3 do 6 miesięcy. W odniesieniu do młodocianych uczestników Ochotniczych Hufców Pracy powyższy okres może być przedłużony do czasu ukończenia ośmioletniej szkoły podstawowej i trwać łącznie nie dłużej niż 22 miesiące.

Pracodawca zatrudniający młodocianych w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie nauki zawodu kieruje ich na dokształcanie teoretyczne do branżowej szkoły I stopnia (tzw. system szkolny) albo kieruje ich na dokształcanie teoretyczne do centrum kształcenia zawodowego lub do szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe realizowane w formie turnusu dokształcania teoretycznego młodocianych, zgodnie z przepisami w sprawie kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych, a także organizować dokształcanie teoretyczne we własnym zakresie. Pracodawca zatrudniający młodocianego w celu nauki zawodu realizuje program nauczania uwzględniający podstawę programową kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego określonym w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego w zakresie nauczanego zawodu lub realizuje program zapewniający spełnienie wymagań egzaminacyjnych określonych w standardach będących podstawą przeprowadzania egzaminu kwalifikacyjnego na tytuł czeladnika w zawodach nieujętych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego określonych w przepisach dotyczących klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy. W odniesieniu do przyuczenia do wykonywania określonej pracy, czas trwania, zakres oraz program przyuczenia ustala pracodawca, biorąc pod uwagę wybrane treści programu nauczania uwzględniającego podstawę programową kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego określonym w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego lub programu zapewniającego spełnienie wymagań egzaminacyjnych określonych w standardach będących podstawą przeprowadzania egzaminu kwalifikacyjnego na tytuł czeladnika w zawodach nieujętych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego, a określonych w przepisach dotyczących klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy.

Przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników realizowane w formie nauki zawodu kończy się egzaminem. Młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem dokształcający się w branżowej szkole I stopnia zdaje egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie, egzamin zawodowy (dotyczy młodocianych pracowników, którzy rozpoczęli naukę zawodu od roku szkolnego 2019/2020) przed okręgową komisją egzaminacyjną. Młodociany zatrudniony u pracodawcy będącego rzemieślnikiem zdaje egzamin kwalifikacyjny na tytuł czeladnika przeprowadzany przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych. Przyuczenie do wykonywania określonej pracy kończy się egzaminem sprawdzającym. Młodociani zatrudnieni u pracodawców niebędących rzemieślnikami składają egzamin bezpośrednio u swoich pracodawców, za wyjątkiem młodocianych zatrudnionych u pracodawców będących rzemieślnikami – zdają egzamin przed komisją egzaminacyjną izby rzemieślniczej, na zasadach określonych przez Związek Rzemiosła Polskiego.

 

Ad. 2)

Przygotowanie zawodowe dorosłych jako forma aktywizacji zawodowej bezrobotnych pozwalających na nabycie praktycznego doświadczenia i kwalifikacji zawodowych.

Przygotowanie zawodowe dorosłych jest inicjowane i finansowane przez powiatowe urzędy pracy. Z tej formy aktywizacji mogą skorzystać zarejestrowani bezrobotni oraz niektóre kategorie osób zarejestrowanych jako poszukujące pracy w powiatowych urzędach pracy. Przygotowanie zawodowe dorosłych realizowane jest na podstawie umowy zawieranej między Starostą powiatu a pracodawcą lub między Starostą powiatu, pracodawcą i instytucją szkoleniową.  Ponad 80% programu praktyki zawodowej przeznaczone jest na komponent praktyki u pracodawcy. Część teoretyczna programu (nie więcej niż 20% programu) realizowana może być przez pracodawcę lub instytucję szkoleniową.

Przygotowanie zawodowe dorosłych może odbywać się w dwóch formach:

  • praktycznej nauki zawodu dorosłych – trwającej 6-12 miesięcy i umożliwiającej przystąpienie do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie lub egzaminu czeladniczego,
  • przyuczenia do pracy dorosłych – trwającego 3-6 miesięcy i mającego na celu zdobycie wybranych kwalifikacji zawodowych lub umiejętności, niezbędnych do wykonywania określonych zadań zawodowych, właściwych dla zawodu występującego w klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy.

Bezrobotnemu w okresie odbywania przygotowania zawodowego przysługuje stypendium płatne przez Powiatowy Urząd Pracy. Dodatkowo Starosta powiatu może częściowo refundować pracodawcy koszty materiałów związane z odbywaniem przygotowania zawodowego. Program przygotowania zawodowego dorosłych jest przeznaczony dla osób zarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy
i nie ma on charakteru zatrudnienia.

 

Rodzaje umów i wynagrodzenia podczas staży, praktyk zawodowych i przygotowania zawodowego

 

Staż dla osoby zarejestrowanej w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna

Ten typ stażu organizowany jest zgodnie z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i odbywa się na podstawie umowy zawartej przez Starostę powiatu z pracodawcą, według programu określonego w umowie. Przy ustalaniu programu stażu powinny być uwzględnione predyspozycje psychofizyczne i zdrowotne, poziom wykształcenia oraz dotychczasowe kwalifikacje zawodowe bezrobotnego.

Program stażu powinien określać:

  1. nazwę zawodu lub specjalności, której program dotyczy;
  2. zakres zadań wykonywanych przez bezrobotnego;
  3. rodzaj uzyskiwanych kwalifikacji lub umiejętności zawodowych;
  4. sposób potwierdzenia nabytych kwalifikacji lub umiejętności zawodowych;
  5. opiekuna osoby objętej programem stażu.

Starosta powiatu kontroluje przebieg stażu i to, czy odbywa się on zgodnie z zawartą umową. Po jego zakończeniu wydaje osobie bezrobotnej zaświadczenie o odbyciu stażu.

Osobie będącej na tego typu stażu przysługuje stypendium w wysokości odpowiadającej 120% zasiłku dla bezrobotnych, wypłacanego przez Powiatowy Urząd Pracy, który w imieniu właściwego Starosty powiatu skierował dana osobę na staż.

 

Staże/ praktyki na wolnym rynku

Staże i praktyki zawodowe podejmowane na wolnym rynku pracy są realizowane w oparciu o różne rodzaje umów zawieranych między pracodawcą a stażystą/praktykantem, np. może to być umowa o pracę na czas określony,  umowa zlecenie, czy wykonywanie pracy na zasadzie wolontariatu. 

 

Praktyki absolwenckie

Jest to rodzaj umowy cywilno-prawnej zawieranej między praktykantem i pracodawcą. W przypadku  ubiegania się o praktykę absolwencką nie jest wymagane pośrednictwo urzędu pracy, czy uczelni, a pracodawca sam decyduje o przyjęciu praktykanta. Ważne jest, aby osoba ukończyła gimnazjum i w dniu rozpoczęcia praktyki nie ukończyła 30 lat. Jeżeli praktykant w trakcie odbywania praktyk kończy 30 lat, praktyka nie zostaje przerwana i może być kontynuowana do końca trwania umowy. Nie jest także wymagane, aby praktykant posiadał polskie obywatelstwo, wystarczy że obcokrajowiec ma ukończoną szkołę równorzędną do polskiego gimnazjum.

Przepisy prawa nie narzucają odpłatności za praktyki absolwenckie co oznacza, że strony mogą ustalić jej płatny lub nieodpłatny charakter. W przypadku płatnych praktyk absolwenckich wynagrodzenie nie może być wyższe niż dwukrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalonego na podstawie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (przepisy prawne nie nakazują odprowadzania składek z tytułu tego typu praktyki).

W wypadku praktyki absolwenckiej świadczonej nieodpłatnie, umowa może zostać rozwiązana w każdej chwili przez dowolną ze stron. Jeżeli praktykant otrzymuje wynagrodzenie, umowa może być rozwiązana, z zachowaniem siedmiodniowego terminu wypowiedzenia. Rozwiązanie umowy dokonane powinno być na piśmie.

 

Praktyka zawodowa

Umowa o praktykę zawodową jest umową cywilno-prawną, sporządzona powinna być na piśmie i zawierać w szczególności:

  1. rodzaj pracy, w ramach której praktykant ma uzyskiwać doświadczenie i nabywać umiejętności praktyczne;
  2. okres odbywania praktyki;
  3. tygodniowy wymiar czasu pracy w ramach praktyki;
  4. jeżeli praktyka ma charakter odpłatny, wysokość wynagrodzenia.

Pracodawca musi zapewnić praktykantowi warunki tożsame z warunkami określonymi w przepisach dotyczących BHP. Ponadto w odniesieniu do odbywającej praktyki osoby stosuje się przepisy mówiące o równym traktowaniu. Oznacza to zakaz dyskryminacji ze względu na rasę, narodowość, wiek, płeć, wyznanie czy niepełnosprawność.

Praktyka zawodowa nie może być dłuższa niż 3 miesiące i w myśl regulacji po wykorzystaniu tego okresu nie można zawrzeć po raz kolejny umowy z tą samą firmą, nawet po dłuższej przerwie. Czas pracy praktykanta nie może przekraczać 8 godzin na dobę, przeciętnie 40 tygodniowo w przeciętnie
5-dniowym tygodniu pracy. Praktykant ma również prawo do nie mniej niż 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdej dobie i 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku tygodniowego.

Po zakończeniu praktyki zawodowej pracodawca zobowiązany jest wystawić zaświadczenie o odbyciu praktyki, które zawierać powinno: okres realizowania praktyki, ilość godzin, rodzaj zadań, które wykonywał praktykant oraz ewentualną opinię o praktykancie.

 

Praktyka zawodowa realizowana w ramach kształcenia zawodowego

Umowa o praktyczną naukę zawodu, w tym praktykę zawodową jest zawierana na podstawie umowy dyrektora szkoły a podmiotem przyjmującym uczniów na praktyczną naukę zawodu, w tym praktykę zawodową.

Umowa o praktyczną naukę zawodu, w tym praktykę zawodową określa:

1) nazwę i adres podmiotu przyjmującego uczniów na praktyczną naukę zawodu oraz miejsce jej odbywania;

2) nazwę i adres szkoły kierującej uczniów na praktyczną naukę zawodu;

3) zawód, w którym będzie prowadzona praktyczna nauka zawodu;

4) listę zawierającą imiona i nazwiska uczniów odbywających praktyczną naukę zawodu, z podziałem na grupy;

5) formę praktycznej nauki zawodu: zajęcia praktyczne lub praktyki zawodowe, i jej zakres, a w przypadku zajęć praktycznych odbywanych u pracodawców;

7) prawa i obowiązki stron umowy;

8) sposób ponoszenia przez strony umowy kosztów realizacji praktycznej nauki zawodu wraz z kalkulacją tych kosztów;

9) dodatkowe ustalenia stron umowy związane z odbywaniem praktycznej nauki zawodu.

 

Pracownicy młodociani

Pracownicy młodociani są zatrudnieni u pracodawcy na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego.  Kwestie warunków pracy i wynagradzania w przypadku  zatrudniania pracowników młodocianych reguluje Kodeks Pracy. Pracodawcy płacą pracownikom młodocianym wynagrodzenie, które jest refundowane ze środków Funduszu Pracy wraz ze składkami na ubezpieczenie społeczne.

Program przygotowania zawodowego młodocianych oparty jest na krajowych podstawach programowych kształcenia szkolnictwa branżowego, określonych rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej, lub na standardach wyznaczonych przez Związek Rzemiosła Polskiego.

Jeśli uczestnik przygotowania zawodowego zda egzaminy pracodawca, który go wykształcił, otrzymuje premię finansowaną z Funduszu Pracy. Młodociani pracownicy są zatrudnieni u pracodawcy na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego.  Kwestie warunków pracy i wynagradzania w przypadku  zatrudniania młodocianych pracowników reguluje Dział IX Kodeksu Pracy.

Młodocianemu w okresie nauki zawodu przysługuje wynagrodzenie obliczane w stosunku procentowym do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale, obowiązującego od pierwszego dnia następnego miesiąca po ogłoszeniu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. Stosunek procentowy wynagrodzenia, wynosi:

  • w pierwszym roku nauki - nie mniej niż 5%;
  • w drugim roku nauki - nie mniej niż 6%;
  • w trzecim roku nauki - nie mniej niż 7%;
  • w przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy - nie mniej niż 4% .

Wynagrodzenie młodocianych pracowników wraz ze składkami na ubezpieczenie społeczne może zostać pracodawcy zrefundowane z Funduszu Pracy, o ile pracodawca ma zawartą umowę o refundację wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne z właściwą wojewódzką komendą OHP.

Dodatkowo  pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, które jest również finansowane ze środków Funduszu Pracy. W przypadku nauki zawodu, pracodawcy za okres kształcenia wynoszący 36 miesięcy mogą otrzymać dofinansowanie do kwoty 8081 PLN (1858,63 EUR).  W przypadku nauki zawodu prowadzonej w zawodach wskazanych przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania w prognozie dotyczącej zapotrzebowania na zawody, wysokość kwoty dofinansowania kosztów kształcenia jednego młodocianego pracownika wynosi do 10000 PLN (2300 EUR).

W przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy, dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika wynosi do 254 PLN (58,42 EUR) za każdy pełny miesiąc kształcenia.

 

Przygotowanie zawodowe dorosłych

Przygotowanie zawodowe dorosłych jako forma aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych zarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy realizowane jest na podstawie umowy zawieranej między Starostą powiatu a pracodawcą lub między Starostą powiatu, pracodawcą i instytucją szkoleniową.  Ponad 80% programu przeznaczone jest na komponent praktyki u pracodawcy. Część teoretyczna programu (nie więcej niż 20% programu) realizowana może być przez pracodawcę lub instytucję szkoleniową.

Bezrobotnemu w okresie odbywania przygotowania zawodowego przysługuje stypendium płatne przez Powiatowy Urząd Pracy. Dodatkowo starosta może częściowo refundować pracodawcy koszty materiałów związane z odbywaniem przygotowania zawodowego.

Ten typ przygotowania zawodowego dorosłych dla osób zarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy nie ma charakteru zatrudnienia.

 

Gdzie znaleźć możliwości podejmowania staży, praktyk zawodowych i przygotowania zawodowego

W Polsce w stażach, praktykach absolwenckich i praktykach zawodowych mogą brać udział – na zasadach ogólnych – wszyscy obywatele państw członkowskich UE i EFTA.

Informacje o stażach dla bezrobotnych zarejestrowanych w powiatowych urzędach pracy są publikowane w Centralnej Bazie Ofert Pracy (www.oferty.praca.gov.pl) oraz są dostępne bezpośrednio w powiatowych urzędach pracy.

Informacje na temat praktyk absolwenckich są publikowane:

  1. bezpośrednio przez podmioty przyjmujące praktykantów;
  2. przez akademickie biura karier przy instytucjach szkolnictwa wyższego;
  3. przez podmioty gromadzące i przekazujące informacje o wakatach za pośrednictwem systemów ICT (np. przez portale z ofertami pracy, portale dla uczniów/studentów, portal „Zielona Linia” oraz inne podmioty).

Poszczególne instytucje szkolnictwa wyższego publikują informacje na temat praktyk i staży np. za pośrednictwem akademickich biur karier. W przypadku większych instytucji szkolnictwa wyższego poszczególne wydziały często same zapewniają studentom możliwość wzięcia udziału w praktykach i stażach.

Informacje na temat miejsc organizacji zajęć praktycznych / praktyk dla uczniów kształcących się w systemie szkolnictwa przekazuje się indywidualnie lub za pośrednictwem stron internetowych odpowiednich szkół.

Ogłoszenia dotyczące praktyk w instytucjach administracji publicznej dla uczniów i studentów oraz staży i praktyk oferowanych przez pracodawców na tzw. wolnym rynku są publikowane w Centralnej Bazie Ofert Pracy.

Informację o miejscach, w których może się odbywać przygotowanie zawodowe młodocianych, posiadają izby i cechy rzemieślnicze, Ochotnicze Hufce Pracy. Informację o możliwości podjęcia przygotowania zawodowego jako pracownik młodociany kandydaci uzyskują też bezpośrednio u konkretnych pracodawców.

W przypadku przygotowania zawodowego dorosłych, stosownych informacji należy poszukiwać w Centralnej Bazie Ofert Pracy oraz bezpośrednio w powiatowych urzędach pracy.

 

Gdzie ogłaszać oferty staży, praktyk zawodowych i przygotowania zawodowego

Stosownie do informacji zawartych w sekcji: „Gdzie znaleźć możliwości podejmowania staży i praktyk zawodowych”, w głównej mierze pracodawcy do publikacji staży i praktyk zawodowych wykorzystują Centralną Bazę Ofert Pracy.

W bazie tej publikowane są:

  1. propozycje praktyk i staży, które pracodawcy zgłaszają samodzielnie z wykorzystaniem formularza elektronicznego na stronie praca.gov.pl. Formularz po wypełnieniu przez pracodawcę jest automatycznie przesyłany do Centrum Informacyjnno – Konsultacyjnego Służb Zatrudnienia „Zielona Linia” (www.zielonalinia.gov.pl). Centrum dokonuje weryfikacji formalnej danych i  przekazuje zgłoszenie do publikacji w Centralnej Bazie Ofert Pracy;
  2. propozycje praktyk studenckich w administracji publicznej, które zgłaszają urzędy centralne i jednostki im podległe z wykorzystaniem elekronicznego formularza dostępnego na stronie internetowej praca.gov.pl. Wypełniony formularz jest przekazywany automatycznie do systemu obsługującego Centralna Bazę Ofert Pracy. W celu weryfikacji otrzymanych danych system obsługujący powyższą bazę generuje automtyczny komunikat, do osoby która przesłała formularz, z prośbą o potwierdzenie dokonania weryfikacji formalnej. Po ostatecznym zaakceptowaniu wprowadzonych danych przez osobę zgłaszajacą, propozycja jest publikowana w Centralnej Bazie Ofert Pracy;
  3. propozycje staży z urzędu pracy, które obsługiwane są przez powiatowe urzędy pracy. Propozycje są wprowadzane do sytemu informatycznego publicznych służb zatrudnienia, a następnie transferowane do Centralnej Bazy Ofert Pracy. Staże są kierowane wyłącznie do zarejestrowanych w powiatowych urzędach pracy bezrobotnych, znajdujących się w szczególnej sytuacji na rynku pracy i nie mają charakteru zatrudnienia. Propozycja stażu dostępna jest we wskazanym w ofercie powiatowym urzędzie pracy.

 

Dodatkowo, pracodawcy przekazują informacje o naborach na praktyki, kontaktując się z poszczególnymi osobami i publikując ogłoszenia w prasie, na portalach internetowych, za pośrednictwem agencji zatrudnienia, akademickich biur karier działających przy uczelniach wyższych, Ochotniczych Hufców Pracy lub szkół, z którymi prowadzą współpracę, portali dedykowanych poszukiwaniu pracy, podmiotów i instytucji prawnych, instytucji samorządu terytorialnego.

Ogłoszenia praktyk i staży zawodowych publikowane na portalach internetowych pochodzą od właścicieli tych portali lub są „ściągane” z innych stron instytucji prywatnych lub publicznych, z którymi dany portal współpracuje.

 

Propozycję miejsc odbywania przygotowania zawodowego pracowników młodocianych pracodawcy mogą zgłaszać przy pomocy formularza na stronie https://men.gov.pl/dodatki/mapazawodowe/, z kolei propozycję miejsc odbywania przygotowania zawodowego dorosłych pracodawcy mogą ogłaszać w Centralnej Bazie Ofert Pracy (przed zamieszczeniem oferty przygotowania zawodowego dorosłych w bazie przechodzi ona weryfikację Powiatowego Urzędu Pracy).

 

Wsparcie finansowe pracodawców w zakresie staży, praktyk zawodowych i przygotowania zawodowego

W celu ubiegania się o wsparcie finansowe w zakresie przyjęcia osoby na staż lub praktykę zawodową, pracodawcy powinni kierować się do powiatowych urzędach pracy lub Ochotniczych Hufców Pracy na terenie całego kraju.

Jeżeli chodzi o praktyki zawodowe dla uczniów – pracodawcy powinni kierować się do odpowiednich szkół oraz kuratoriów oświaty.

W przypadku przygotowania zawodowego pracowników młodocianych wynagrodzenie młodocianemu wypłaca pracodawca i może być ono refundowane ze środków Funduszu Pracy. W celu uzyskania refundacji pracodawca składa wniosek o zawarcie umowy o refundację wynagrodzeń do Centrum Edukacji i Pracy Młodzieży OHP właściwego dla miejsca odbywania przygotowania zawodowego. Wniosek można przekazać samodzielnie albo za pośrednictwem organizacji zrzeszającej pracodawców.

Ponadto pracodawca otrzymuje dofinansowanie kosztów kształcenia za wykształcenie młodocianego po zdaniu przez niego egzaminów,  wypłacaną ze środków Funduszu Pracy. W celu uzyskania dofinansowania pracodawca składa wniosek do urzędu gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika.

Zaś w przypadku przygotowania zawodowego dorosłych powiatowe urzędy pracy wypłacają bezrobotnemu stypendium, a pracodawcom wypłacają comiesięczną, określoną przepisami kwotę  refundacji kosztów materiałów zużywalnych oraz premię za wykształcenie bezrobotnego po zdanych przez niego egzaminach, po zakończeniu programu aktywizacji.