Ministerstwo Rodziny
i Polityki Społecznej

Ocena użytkowników: 2 / 5

Gwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

W ramach systemu świadczeń rodzinnych rodzicom przysługują trzy grupy świadczeń:

  • zasiłek rodzinny z dodatkami – prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje jeśli miesięczny dochód netto rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 674 PLN (148 EUR) miesięcznie, a w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne – kwoty 764 PLN (168 EUR) miesięcznie.

Według stanu na 1 sierpnia 2021 r. wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie:

  1. 95 PLN (20 EUR) na dziecko w wieku do ukończenia 5. roku życia,
  2. 124 PLN (27 EUR) na dziecko w wieku powyżej 5. roku życia do ukończenia 18. roku życia,
  3. 135 PLN (29 EUR) na dziecko w wieku powyżej 18. roku życia do ukończenia 24. roku życia.

Rodzina, która jest uprawniona do zasiłku rodzinnego może korzystać z dodatków do zasiłku rodzinnego w zależności od indywidualnej sytuacji rodzinnej, należy do nich:

  1. dodatek z tytułu urodzenia dziecka – 1000 PLN (220 EUR) jednorazowo,
  2. dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej – 95 PLN (20 EUR) miesięcznie na każde trzecie i każde kolejne dziecko w rodzinie uprawnione do zasiłku rodzinnego,
  3. dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego – 400 PLN (88 EUR) miesięcznie przez okres 24 miesięcy,
  4. dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego – 90 PLN (20 EUR) miesięcznie na dziecko do ukończenia 5. roku życia lub 110 PLN (24 EUR) miesięcznie na dziecko pomiędzy 5. a 24. rokiem życia,
  5. dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka – 193 PLN (42 EUR) miesięcznie na dziecko, nie więcej niż 386 PLN (85 EUR) na wszystkie dzieci, w przypadku dziecka niepełnosprawnego kwotę dodatku zwiększa się o 80 PLN (17 EUR) na dziecko, nie więcej jednak niż o 160 PLN (35 EUR) na wszystkie dzieci,
  6. dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego – przysługuje raz w roku szkolnym w wysokości 100 PLN (22 EUR) na jedno dziecko,
  7. dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania – przysługuje w związku z:
  • zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły ponadpodstawowej lub szkoły artystycznej, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki, a także szkoły podstawowej w przypadku dziecka lub osoby uczącej się, legitymującej się orzeczeniem o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności – w wysokości 113 PLN (24 EUR) miesięcznie na jedno dziecko albo
  • dojazdem z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły, w przypadku dojazdu do szkoły ponadpodstawowej, a także szkoły artystycznej, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki w zakresie odpowiadającym nauce w szkole ponadpodstawowej – w wysokości 69 PLN (15 EUR) miesięcznie na jedno dziecko;

1 marca 2019 r. wszedł w życie program „Mama 4+”(obejmujący również ojców). Rodzicielskie świadczenie uzupełniające, to specjalne świadczenie nieskładkowe, finansowane z budżetu państwa o charakterze pomocy społecznej. Jest wsparciem dla tych osób (przede wszystkim kobiet), które poświęciły się wychowaniu co najmniej czwórki dzieci, rezygnując z pracy zawodowej lub pracując za krótko, by uzyskać prawo do choćby minimalnej emerytury, tj. od 1 marca 2021 r. – 1250,88 PLN (275 EUR).

  • świadczenia związane z urodzeniem dziecka – do świadczeń tych zaliczamy:
  1. jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka w wysokości 1000 PLN (220 EUR) uzależniona jest od spełnienia kryterium dochodowego, które wynosi 1922 PLN (423 EUR) netto na osobę w rodzinie i od pozostawania kobiety pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu,
  2. zapomogę uchwaloną w drodze uchwały przez gminę wypłacaną przez gminę z jej środków własnych. Gmina sama decyduje, czy będzie dodatkowo realizować tego rodzaju świadczenie, ustala kryteria nabycia prawa do świadczenia oraz jego wysokość,

 

  1. świadczenie rodzicielskie, które przysługuje rodzicom, którzy z powodu swojej sytuacji zawodowej nie mogą skorzystać z zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego. Ze wsparcia tego korzystają przede wszystkim osoby bezrobotne, studenci oraz pracujący na umowę o dzieło. Świadczenie rodzicielskie w wysokości 1000 PLN (220 EUR) miesięcznie nie jest uzależnione od kryterium dochodowego i przysługuje przez rok (52 tygodnie) po urodzeniu dziecka, a w przypadku urodzenia wieloraczków ten okres może być wydłużony nawet do 71 tygodni;
  • świadczenia opiekuńcze – do świadczeń tych zaliczamy trzy rodzaje świadczeń, które są przyznawane osobom sprawującym opiekę nad osobami niepełnosprawnymi:
  1. świadczenie pielęgnacyjne – wypłacane przez gminy, przysługuje rodzicom, którzy są nieaktywni zawodowo z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą, której niepełnosprawność powstała przed ukończeniem roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje niezależnie od dochodu i od 1 stycznia 2021 r. wynosi 1971 PLN (ok. 434 EUR) miesięcznie. Za osoby pobierające to świadczenie są również opłacane składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne,
  2. specjalny zasiłek opiekuńczy – wypłacany przez gminy opiekunom dorosłych osób niepełnosprawnych nieuprawnionym do świadczenia pielęgnacyjnego, którzy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny są nieaktywni zawodowo. Przysługuje po spełnieniu kryterium dochodowego, które wynosi 764 PLN (168 EUR) na osobę w rodzinie, w wysokości 620 PLN (136 EUR) miesięcznie. Za osoby pobierające to świadczenie opłacane są również składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne,
  3. zasiłek dla opiekuna – świadczenie wypłacane przez gminy opiekunom dorosłych osób niepełnosprawnych, którzy są nieaktywni zawodowo z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Obecnie o to świadczenie mogą się ubiegać tylko osoby, które mają ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna na okres ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w związku z wydaniem nowego orzeczenia. Zasiłek dla opiekuna przysługuje niezależnie od dochodu i wynosi 620 PLN (136 EUR) miesięcznie. Za osoby pobierające to świadczenie opłacane są również składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne.

Ponadto, osobom niepełnosprawnym legitymującym się odpowiednim orzeczeniem potwierdzającym niepełnosprawność oraz osobom po ukończeniu 75. roku życia przysługuje zasiłek pielęgnacyjny, który jest rodzajem świadczenia rodzinnego wypłacanego przez gminy na częściowe pokrycie wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby. Świadczenie to przysługuje niezależnie od dochodu w wysokości 215,84 PLN (47,53 EUR) miesięcznie. Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobom uprawnionym do dodatku pielęgnacyjnego w ramach świadczenia emerytalno-rentowego.

W ramach systemu świadczeń rodzinnych istnieje możliwość przyznania przez gminę dodatkowego świadczenia na rzecz rodziny. Gmina, biorąc pod uwagę lokalne potrzeby swoich mieszkańców w zakresie świadczeń na rzecz rodziny, może w drodze uchwały podjętej przez radę gminy, ustanowić świadczenia na rzecz rodziny. Decyzja o tym, czy oraz w jakiej wysokości wprowadzić takie dodatkowe świadczenie, należy do wyłącznej właściwości rady gminy. Świadczenie to finansowane jest ze środków własnych gminy.

Z dniem 1 kwietnia 2016 r. wprowadzono świadczenie wychowawcze przyznawane w ramach programu „Rodzina 500+”. Świadczenie wychowawcze przysługuje w wysokości 500 PLN (110 EUR) netto na dziecko w rodzinie, do ukończenia przez nie 18. roku życia. Od lipca 2019 r., świadczenie wychowawcze ma charakter powszechny i przysługuje na każde dziecko w wieku do ukończenia 18. roku życia.

W 2018 r. wprowadzony został program „Dobry start”. Na podstawie tego programu na uczące się w szkole dzieci w wieku od 7. do 20. roku życia (w przypadku dzieci niepełnosprawnych do 24. roku życia) przyznawane jest - niezależnie od osiąganego dochodu - świadczenie dobry start w wysokości 300 PLN (66 EUR) jednorazowo na dziecko w związku z rozpoczynającym się rokiem szkolnym.

Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie więcej niż 500 PLN (110 EUR) miesięcznie. Przyznanie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego, które od okresu świadczeniowego, który rozpoczął się 1 października 2020 r. wynosi 900 PLN (198 EUR) miesięcznie w przeliczeniu na osobę w rodzinie.

Realizacja zadań w sprawach dotyczących przyznawania świadczeń rodzinnych, świadczenia wychowawczego oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego należy do samorządu gminnego (wójta, burmistrza lub prezydenta miasta). Natomiast zadania z zakresu świadczenia wychowawczego oraz świadczeń rodzinnych w sprawach dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wykonuje wojewoda.

Od 1 lipca 2021 r. przyznawaniem i wypłatą świadczenia „Dobry start” zajmuje się Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Jednym z rozwiązań zaproponowanych przez polski Rząd w 2021 r. programie „Polski Ład” jest Rodzinny Kapitał Opiekuńczy, czyli nowe świadczenie dla rodziców dzieci w wieku pomiędzy 12.
a 36. miesiącem życia – w sumie 12 tys. zł na drugie i każde kolejne dziecko. Świadczenie przysługiwać będzie bez względu na dochód. Realizacją Rodzinnego Kapitału Opiekuńczego, czyli prowadzeniem postępowania w sprawie przyznania świadczenia i jego wypłatą zajmie się Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenie będzie wypłacane od 1 stycznia 2022 r.

Od 1 marca 2019 r. zostało wprowadzone w Polsce rodzicielskie świadczenie uzupełniające, które jest specjalnym świadczeniem nieskładkowym.

Głównym celem rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego jest uhonorowanie tych osób, które podejmując się trudu wychowania liczniejszej rodziny musiały zrezygnować lub nie mogły podjąć pracy zarobkowej. Uzyskanie prawa do tego świadczenia nie jest związane z wcześniejszym opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne, jest świadczeniem finansowanym z budżetu państwa, które jedynie uzupełniająco lub zastępczo jest powiązane z ryzykiem starości. Nie jest równoznaczne z emeryturą. Prawo do świadczenia powstaje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję, jednak nie wcześniej niż od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego.

 

Uprawnionymi do skorzystania z programu rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego są:

 

  1. matka, która urodziła i wychowała lub wychowała co najmniej czworo dzieci, a w przypadku śmierci matki dzieci lub porzucenia dzieci przez matkę, albo długotrwałego zaprzestania wychowywania dzieci przez matkę – ojcu, który wychował co najmniej czworo dzieci;
  2. osoba nie posiadająca niezbędnych środków do życia, która osiągnęła wiek emerytalny. Dla kobiet od 60 lat, mężczyzn – 65 lat;
  3. osoba mieszkająca wyłącznie w Polsce i mająca (po ukończeniu 16 lat) tzw. ośrodek interesów życiowych na terytorium naszego kraju – przez co najmniej 10 lat;
  4. obywatel Polski lub osoba, mająca prawo pobytu lub prawo stałego pobytu w Polsce, bądź obywatel państw członkowskich UE lub EFTA lub cudzoziemiec legalnie przebywający na terytorium Polski.

W przypadku, gdy osoba zainteresowana pobiera już świadczenie niższe od najniższej emerytury, świadczenie rodzicielskie będzie uzupełniać pobierane świadczenie do kwoty najniższej emerytury - od 1 marca 2020 r. 1200 PLN (264 EUR). Natomiast, w przypadku osoby nie mającej prawa do żadnego świadczenia, wysokość rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego odpowiadać będzie tej kwocie.

 

Rodzicielskie świadczenie uzupełniające będzie przysługiwać na wniosek osoby zainteresowanej. Wniosek należy złożyć w oddziale ZUS lub w oddziale Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS). Wnioski można składać od 1 marca 2019 r. Do wniosku należy dołączyć akty urodzenia dzieci, informację o numerach PESEL dzieci oraz oświadczenie o sytuacji osobistej, rodzinnej, majątkowej
i materialnej oraz innych okolicznościach, których ustalenie jest niezbędne do przyznania świadczenia. Każdy zgłoszony wniosek będzie rozpatrywany indywidualne, w drodze decyzji administracyjnej, odpowiednio przez Prezesa ZUS lub Prezesa KRUS. Przyznanie świadczenia odbywa się na drodze decyzji administracyjnej.

 

Rodzicielskie świadczenie uzupełniające będzie corocznie waloryzowane. Świadczenie będzie podlegać opodatkowaniu oraz potrącana będzie ze świadczenia składka na ubezpieczenia zdrowotne na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.