Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

Ocena użytkowników: 0 / 5

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 
Uprawnieni do świadczeń zdrowotnych

W Polsce usługi medyczne udzielane są przez publicznych i niepublicznych świadczeniodawców.

Do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych mają prawo:

  1. Osoby objęte polskim powszechnym (obowiązkowym lub dobrowolnym) ubezpieczeniem zdrowotnym w Narodowym Funduszu Zdrowia (NFZ), zwane dalej „ubezpieczonymi”.

    Ubezpieczeni mogą być zarówno obywatele polscy jak i obywatele państw członkowskich UE lub EFTA zamieszkujący na terytorium państwa członkowskiego UE lub EFTA. Ubezpieczonymi są także członkowie rodzin ww. osób, zamieszkujący na terytorium Polski albo innego niż Polska państwa członkowskiego UE lub EFTA, jeżeli nie są osobami podlegającymi obowiązkowi ubezpieczenia w Polsce, ani nie są uprawnieni do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie wspólnotowych przepisów o koordynacji zabezpieczenia społecznego.
    Każdy obywatel państwa członkowskiego UE lub EFTA, podlegający ubezpieczeniu zdrowotnemu w Polsce, powinien uzyskać numer PESEL, który posiadają wszyscy obywatele polscy.
    Numer PESEL (Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności) jest 11-cyfrowym symbolem identyfikującym określoną osobę fizyczną. Numer zbudowany jest z następujących elementów: daty urodzenia, liczby porządkowej, numeru identyfikującego płeć i cyfry kontrolnej. Wniosek o nadanie numeru PESEL składa się w urzędzie gminy lub miasta.
    Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają między innymi: pracownicy, osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, osoby prowadzące działalność gospodarczą, z wyłączeniem osób, które zawiesiły działalność gospodarczą, osoby pobierające emeryturę lub rentę, uczniowie, studenci i uczestnicy studiów doktoranckich, bezrobotni, osoby pobierające niektóre świadczenia pomocy społecznej lub niektóre świadczenia rodzinne. Dobrowolnie może ubezpieczyć się osoba, która zamieszkuje w Polsce, zawierając umowę dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego z oddziałem wojewódzkim NFZ, właściwym dla miejsca zamieszkania tej osoby w Polsce.
    Osoby ubezpieczone mają obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny (dziecko własne, dziecko przysposobione – do ukończenia przez nie 18 lat, a jeżeli kształci się dalej – do ukończenia 26 lat; współmałżonka; krewnych wstępnych pozostających z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym), o ile nie mają oni własnego tytułu ubezpieczenia zdrowotnego. Wnuki mogą zostać zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego przez dziadków, tylko w przypadku, gdy żadne z rodziców nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego lub nie jest osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji z tytułu wykonywania pracy lub pracy na własny rachunek albo ubezpieczeniu dobrowolnemu.

  2. Obywatele państw członkowskich UE lub EFTA nie objęci polskim powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym i podlegające ubezpieczeniu zdrowotnemu innego państwa członkowskiego UE lub EFTA podczas czasowego pobytu w Polsce.

    Osoby te podczas pobytu czasowego w Polsce np. w celu odbywania studiów albo podczas poszukiwania pracy w Polsce – jeżeli pobierają zasiłek dla bezrobotnych uzyskany w innym państwie członkowskim UE lub EFTA – mogą skorzystać z bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej za okazaniem Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego. Prawo to obejmuje jednak tylko korzystanie ze świadczeń, które można uznać za niezbędne ze względów medycznych, przy uwzględnieniu charakteru tych świadczeń oraz przewidywanego czasu pobytu w Polsce.
Składka zdrowotna

Osoby ubezpieczone płacą składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9% podstawy wymiaru (np. przychodu, pomniejszonego o składki na ubezpieczenia społeczne, emerytury lub renty albo co najmniej 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego – w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą). Składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacane są przez pracodawców, Zakłady Ubezpieczeń Społecznych i inne zakłady emerytalno-rentowe, ośrodki pomocy społecznej, szkoły i wyższe uczelnie itp. (płatników składki).

Korzystanie ze świadczeń opieki zdrowotnej

Jeżeli jest się osobą uprawnioną w Polsce do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (świadczeniobiorcą), to można z tych świadczeń korzystać wyłącznie w placówkach świadczących usługi opieki zdrowotnej, które mają podpisaną stosowną umowę z NFZ. Umowy takie posiada zdecydowana większość jednostek ochrony zdrowia w Polsce. W przypadku, gdy świadczenia zdrowotne w stanie nagłym są udzielane przez jednostkę, która nie ma umowy z NFZ, to świadczeniobiorca ma prawo do tych świadczeń w niezbędnym zakresie.

Świadczeniobiorcy dokonują wyboru lekarza, pielęgniarki i położnej podstawowej opieki zdrowotnej poprzez złożenie pisemnej deklaracji. Zazwyczaj pierwsza wizyta w wybranej placówce opieki zdrowotnej wiąże się z rejestracją oraz wyborem lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ).

W celu dokonania rejestracji potrzebna jest weryfikacja prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych, której dokonuje placówka opieki zdrowotnej w elektronicznym systemie eWUŚ (Elektroniczna Weryfikacja Uprawnień Świadczeniobiorców), który umożliwia natychmiastowe potwierdzenie prawa pacjenta do świadczenia opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Weryfikacja prawa do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych odbywa się na podstawie numeru PESEL oraz dokumentu, potwierdzającego tożsamość. Może to być np. dowód osobisty, paszport, prawo jazdy, a w przypadku dzieci objętych obowiązkiem szkolnym, do ukończenia 18-go roku życia – aktualna legitymacja szkolna.

W przypadku braku możliwości weryfikacji praw pacjenta w systemie elektronicznym należy okazać dokument potwierdzający fakt podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, taki jak np. druk ZUS RMUA Jeśli pacjent nie posiada takiego dokumentu może złożyć pisemne oświadczenie o przysługującym mu prawie do świadczeń opieki zdrowotnej.

Zakres świadczeń zdrowotnych i telefony alarmowe

Świadczenia opieki zdrowotnej mogą być udzielane zarówno przez podmioty publiczne jak i prywatne posiadające umowy z NFZ w odpowiednim zakresie. Świadczenia opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych obejmują:

  • świadczenia zdrowotne służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów prawnych, określonych przez ministra zdrowia;
  • świadczenia zdrowotne rzeczowe – leki, wyroby medyczne, związane z procesem leczenia – za częściową odpłatnością, płatne ryczałtowo lub płatne w całości;
  • świadczenia towarzyszące leczeniu – pobyt i wyżywienie, usługi transportu sanitarnego w placówkach całodobowej lub całodziennej opieki zdrowotnej.

Lekarz POZ prowadzi podstawowe leczenie i – w razie potrzeby – wydaje skierowania do lekarzy innych specjalności. Ubezpieczony bez skierowania od lekarza POZ może skorzystać ze świadczeń zdrowotnych następujących specjalistów: ginekologa i położnika, dentysty (w ramach leczenia dentystycznego tylko nieliczne usługi i świadczenia dentystyczne są opłacane z NFZ), wenerologa, onkologa, psychiatry. W stanach nagłych świadczenia zdrowotne udzielane są bez wymaganego skierowania. Skierowanie niezbędne jest również w przypadku konieczności skorzystania z usług szpitalnych (nie jest ono konieczne w razie wypadku, urazu, zatrucia lub innego stanu nagłego zagrożenia zdrowotnego). Zabiegi, badania i leki podczas pobytu w szpitalu zapewnione są bezpłatnie.

Ogólnopolski telefon całodobowy do centrów powiadamiania ratunkowego to 112.

Informacji na temat placówek opieki zdrowotnej mających umowy z NFZ można zasięgnąć w oddziałach wojewódzkich NFZ. Numery telefonów informacyjnych w poszczególnych oddziałach NFZ można znaleźć w serwisie internetowym NFZ.

Odpłatność za świadczenia zdrowotne i leki

W przypadku świadczeń opieki zdrowotnej w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, świadczenia są udzielane bezpłatnie, o ile przepisy nie przewidują udziału świadczeniobiorcy w kosztach.

Odpłatność dotyczy tych świadczeń, które zostały wyraźnie wskazane w krajowych przepisach prawnych, jako nieprzysługujące z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego. Są to np. świadczenia udzielane w zakładach lecznictwa uzdrowiskowego dla osób ubezpieczonych nieposiadających skierowania na tego rodzaju leczenie; koszty przejazdu i pobytu w odniesieniu do lecznictwa uzdrowiskowego – świadczeniobiorca ponosi koszty przejazdu na leczenie uzdrowiskowe i z leczenia uzdrowiskowego oraz częściową odpłatność za koszty wyżywienia i zakwaterowania w sanatorium uzdrowiskowym, szczepienia ochronne, inne niż wymienione w przepisach o chorobach zakaźnych i zakażeniach. Zaopatrzenie w wyroby medyczne, takie jak protezy, okulary, wózki inwalidzkie itp. jest limitowane ilościowo i częściowo odpłatne.

Bezpłatnie leki przysługują ubezpieczonemu przyjętemu do szpitala lub innego zakładu opieki zdrowotnej dla osób potrzebujących całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych, oraz przy wykonywaniu zabiegów leczniczych i pielęgnacyjnych, diagnostycznych i rehabilitacyjnych, przez podmioty uprawnione do udzielania świadczeń z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego, a także przy udzielaniu przez te podmioty pomocy doraźnej.

Na zakup leków o obniżonej płatności wymagana jest recepta wydana przez lekarza albo felczera, pielęgniarkę lub położną – jeśli posiada prawo wykonywania zawodu.

Leki wydawane są w aptekach, z reguły na podstawie recepty przepisanej przez osobę uprawnioną:

  • bezpłatnie lub,
  • po wniesieniu opłaty ryczałtowej lub
  • za odpłatnością w wysokości 30% lub 50% limitu finansowania lub
  • za pełną odpłatnością – w wypadku leków spoza wykazu leków refundowanych lub w przypadku przepisania danego leku we wskazaniu nie objętym refundacją.

Na podstawie zlecenia lekarza ubezpieczenia zdrowotnego przysługuje bezpłatny przejazd środkami transportu sanitarnego, w tym lotniczego, do najbliższego szpitala udzielającego odpowiednich świadczeń i z powrotem, w przypadkach konieczności podjęcia natychmiastowego leczenia lub wynikających z potrzeby zachowania ciągłości leczenia, a także w przypadku dysfunkcji narządu ruchu uniemożliwiającej korzystanie ze środków transportu publicznego, w celu odbycia leczenia – do najbliższego zakładu opieki zdrowotnej udzielającego świadczeń we właściwym zakresie i z powrotem. W innych przypadkach, na podstawie zlecenia lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, transport przysługuje odpłatnie lub za częściową odpłatnością.