Ministerstwo Rodziny
i Polityki Społecznej

Ocena użytkowników: 2 / 5

Gwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 
Życie kulturalne

Podstawową formą organizacyjną prowadzenia działalności kulturalnej w Polsce są finansowane ze środków publicznych instytucje kultury – od muzeów, galerii, centrów sztuki i instytucji artystycznych (takich jak teatry dramatyczne i operowe czy filharmonie), do działających w skali lokalnej licznych małych bibliotek i domów kultury. Liczba instytucji kultury w Polsce wynosi obecnie blisko 7 tys. Oprócz instytucji kultury działalność kulturalną prowadzą liczne organizacje pozarządowe, a także kościoły i związki wyznaniowe oraz przedsiębiorstwa prywatne. Informacje na temat życia kulturalnego i rozrywki w Polsce dostępne są w gazetach codziennych (największe dzienniki w wydaniach piątkowych zamieszczają informatory kulturalne na cały przyszły tydzień), telewizji i radiu (w tym kanałach tematycznych) oraz w Internecie.

Muzea pozostają najważniejszymi instytucjami chroniącymi dziedzictwo kulturowe i popularyzującymi wiedzę o nich. Wiele istotnych dla polskiej historii zabytków i miejsca, jak np. Zamek Królewski w Warszawie - Muzeum. Rezydencja Królów i Rzeczypospolitej, Zamek Królewski na Wawelu - Państwowe Zbiory Sztuki, Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie czy Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie to obecnie siedziby ważnych i znanych nie tylko w Polsce muzeów. W 2020 r. otwarto wystawę Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego w Warszawie i Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. W 2021 r. otwarto zaś po kilkuletnim remoncie i przebudowie Galerię Sztuki Starożytnej w Muzeum Narodowym w Warszawie.

Wystawy są najbardziej spektakularną formą działalności muzeów i galerii. Placówki te prezentują wystawy zorganizowane z własnych zbiorów, przygotowane w oparciu o zbiory innych muzeów lub gotowe, wypożyczone z innych placówek. Muzea gromadzą ciekawe zbiory zarówno sztuki dawnej, jak i współczesnej. Niektóre z nich posiadają w swoich zasobach światowe arcydzieła sztuki, takie jak np. obrazy „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci i „Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem” Rembrandta – w Muzeum Narodowym w Krakowie czy „Sąd ostateczny” Hansa Memlinga – w Muzeum Narodowym w Gdańsku

Muzea czynne są najczęściej od wtorku do niedzieli do około godziny 16, niektóre do 18. W każdym muzeum w jednym dniu tygodnia wstęp na wystawy stałe jest bezpłatny. Opłaty za wstęp są niewielkie, w muzeach państwowych stosowane są także liczne ulgi, np. bilety rodzinne oraz zwolnienia z opłat za wstęp. Bezpłatny jest także wstęp do państwowych muzeów martyrologicznych.

Teatry dramatyczne działają we wszystkich większych miastach. Sezon artystyczny trwa od 1 września do 31 sierpnia, a przerwa urlopowa, dla większości scen, przypada w lipcu i sierpniu. W okresie letnim pracują głównie teatry usytuowane w miejscowościach turystycznych np. Teatr Wybrzeże w Gdańsku ze sceną w Sopocie i Pruszczu, Teatr im. Stanisława Witkiewicza w Zakopanem, Teatr Miejski im. Witolda Gombrowicza w Gdyni ze sceną letnią w Orłowie oraz wybrane teatry prywatne (m.in. zlokalizowane w Warszawie Teatr Kamienica oraz Teatr 6. Piętro). Scenami dramatycznymi o największej tradycji i najbardziej rozpoznawalnymi są: Teatr Narodowy w Warszawie i Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie.

Należy dodać, że w dużych miastach funkcjonują także 24 samorządowe teatry lalkowe, wystawiające spektakle dla dzieci i młodzieży szkolnej, a także dla dorosłych. W tej kategorii istnieją także liczne zespoły mające status pozarządowy lub prywatny.

Wśród licznych festiwali teatralnych w Polsce rangę międzynarodową zdobyły m.in. Festiwal Szekspirowski w Gdańsku, Międzynarodowy Festiwal Teatralny „Boska komedia”, Międzynarodowy Festiwal Kultury Żydowskiej „Warszawa Singera”, Międzynarodowy Festiwal Sztuki Lalkarskiej w Bielsku-Białej.

Spośród państwowych instytucji artystycznych, największy - nie tylko w Polsce, ale i w Europie - jest Teatr Wielki – Opera Narodowa w Warszawie, mający w repertuarze klasykę operową oraz dzieła współczesne, współpracujący z solistami o międzynarodowej renomie. Pozostałe teatry operowe mieszczą się w 10 dużych miastach w kraju. Ponadto od 2017 roku działa w Warszawie nowa państwowa instytucja Polska Opera Królewska, popularyzująca opery dawne, przywracająca zapomniany repertuar muzyki polskiej, w tym polską tradycję operową. Instytucja ta realizuje również misję upowszechniania kultury wysokiej w mniejszych ośrodkach kulturalnych i zakątkach kraju.

Filharmonie działają w największych miastach wszystkich regionów kraju. Szczególną renomą cieszy się Filharmonia Narodowa w Warszawie, będąca państwową instytucją artystyczną. Wyjątkowym ośrodkiem muzycznym jest Europejskie Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego w Lusławicach z unikalnym w skali europejskiej arboretum, założonym przez Patrona. Uznaniem koneserów cieszą się Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach oraz Narodowe Forum Muzyki we Wrocławiu, instytucje kultury funkcjonujące w nowych okazałych gmachach, uznanych za dzieła sztuki architektonicznej i akustycznej. Do znanych festiwali muzyki klasycznej należą: Muzyczny Festiwal w Łańcucie, Festiwal Chopinowski w Dusznikach Zdroju oraz Festiwal Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień” w Warszawie, Międzynarodowy Festiwal Muzyczny „Chopin i jego Europa” w Warszawie i Festiwal „Wratislavia Cantans” we Wrocławiu. Oprócz wydarzeń skupionych wokół muzyki klasycznej odbywają się również festiwale muzyki jazzowej, jak „Jazz na Starówce” w Warszawie czy „Jazz nad Odrą” we Wrocławiu. Melomani mogą czerpać przyjemność ze słuchania muzyki klasycznej również w naturalnej scenerii m.in.: w Warszawie w Łazienkach Królewskich (od maja do września) oraz w Żelazowej Woli – miejscu urodzenia słynnego polskiego kompozytora Fryderyka Chopina. Polska jest organizatorem ważnych dla międzynarodowego środowiska muzycznego konkursów: Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina (Warszawa), Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. Henryka Wieniawskiego (Poznań), Międzynarodowego Konkursu Wokalnego im. Stanisława Moniuszki (Warszawa), Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. I. J. Paderewskiego (Bydgoszcz), Międzynarodowego Konkursu Muzycznego im. Karola Szymanowskiego (Katowice) oraz Międzynarodowego Konkursu Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki (Rzeszów).

Polska jest krajem wyróżniającym się w Europie bogactwem i różnorodnością regionów etnograficznych, w których nadal żywe są i kultywowane zjawiska w dziedzinie sztuki, rękodzieła ludowego i szeroko rozumianego folkloru. Lokalni twórcy, zespoły folklorystyczne, miejscowi poeci i gawędziarze, ale także produkty i marki regionalne są częścią oferty kulturalnej i promocji regionów. Różne podmioty działające w sferze kultury ludowej, organizują zarówno w małych miejscowościach, jak i w dużych aglomeracjach miejskich przedsięwzięcia, służące ochronie, edukacji, i popularyzacji niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Warto wymienić tutaj kilka, cyklicznie organizowanych inicjatyw: Ogólnopolskie Spotkania Kowali w Wojciechowie, Konkurs „Malowana Chata” w Zalipiu, Podkarpacka Parada Straży Wielkanocnych, Święto Zabawki Ludowej w Stryszawie, Konkurs „Palma Kurpiowska” w Łysych, Procesja Bożego Ciała w Łowiczu czy Konkurs na Szopkę Krakowską. W różnych częściach kraju odbywają się prestiżowe pod względem etnograficznym i artystycznym festiwale folklorystyczne m.in.: Ogólnopolski Festiwal Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu nad Wisłą, Międzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem Górskich w Zakopanem, Festiwal „Wszystkie Mazurki Świata” w Warszawie, Jarmark Jagielloński w Lublinie, Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny „Świat pod Kyczerą” w Czeremszy, czy Festiwal wielu kultur i narodów „Z wiejskiego podwórza” w Czeremszy. Podczas tych wydarzeń swój dorobek artystyczny prezentują licznie działające w kraju zespoły regionalne, zespoły pieśni i tańca i inne grupy folklorystyczne popularyzujące autentyczny folklor lub folklor częściowo opracowany.

Ponadto, w Polsce działają dwa profesjonalne zespoły artystyczne Zespól Pieśni i Tańca „Śląsk” im. Stanisława Hadyny oraz Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Mazowsze” im .Tadeusza Sygietyńskiego, będące jednocześnie instytucjami kultury, których misją jest szeroka popularyzacja polskiego folkloru poprzez prezentacje stylizowanych i artystycznie opracowanych programów nawiązujących do regionalnych tańców, pieśni i muzyki ludowej.

Ceny biletów do teatrów, oper i filharmonii są zróżnicowane i uzależnione od wielu czynników (m.in. lokalizacji instytucji, jej profilu i wielkości). W niemal wszystkich obowiązują zniżki dla dzieci, młodzieży i studentów (za okazaniem międzynarodowej ISIC - International Student Identity Card), a także seniorów. Na droższe wydarzenia możliwe jest zakupienie tańszych wejściówek (bez zagwarantowanego prawa do miejsca numerowanego).

W dużych miastach działają zarówno samorządowe jak i państwowe instytucje kultury, których misją jest prezentacja i promocja sztuki współczesnej, są to m.in. Zachęta ­– Narodowa Galeria Sztuki, Centrum Sztuki Współczesnej – Zamek Ujazdowski, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Muzeum Sztuki w Łodzi czy Centrum Sztuki Współczesnej „Znaki Czasu” w Toruniu, Unikalną instytucją jest Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, prezentujące swoją kolekcję stałą oraz wystawy czasowe tak w oryginalnych wnętrzach, jak i w parku rzeźby, usytuowanym w XIX-wiecznym założeniu parkowym. Centrum jest również miejscem pracy artystycznej i warsztatów twórczych.

W Polsce działa bogata sieć obiektów kinowych od multipleksów do małych kin studyjnych.
W ofercie programowej są zarówno popularne nowości światowej kinematografii i najlepsze filmy polskie, ambitne kino europejskie, amerykańskie oraz azjatyckie. Ponadto wyświetlane są również filmy dokumentalne i krótkometrażowe. Zagraniczne filmy pełnometrażowe prezentowane w polskich kinach zazwyczaj nie są dubbingowane, natomiast filmy animowane dla dzieci są.

Warto podkreślić, że Polska jest krajem atrakcyjnym turystycznie. Na Liście Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO znajdują się następujące obiekty: zabytkowe centrum Krakowa i Warszawy, Hala Stulecia we Wrocławiu, zabytkowa kopalnia soli w Wieliczce i Bochni, stare miasto w Zamościu, Puszcza Białowieska, średniowieczne miasto Toruń, zamek krzyżacki w Malborku, Kalwaria Zebrzydowska – kompleks architektoniczno-krajobrazowy i miejsce pielgrzymek, czy 6 drewnianych kościołów Południowej Małopolski, 8 drewnianych cerkwi regionu Karpat (całość wpisu obejmuje 16 cerkwi z terenu Polski i Ukrainy), Park Mużakowski w Łęknicy, kopalnia rud ołowiu, srebra i cynku w Tarnowskich Górach oraz region prehistorycznego górnictwa krzemienia pasiatego Krzemionki w okolicach Ostrowca Świętokrzyskiego. Na Listę wpisany jest także Auschwitz-Birkenau - niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1940-1945) w Oświęcimiu.

W związku z epidemią koronawirusa w Polsce działalność niektórych instytucji kultury uległa czasowym ograniczeniom. Bieżące informacje na temat dostępności oferty kulturalnej należy szukać na stronach internetowych instytucji kultury.

 

Życie społeczne

Językiem urzędowym w Polsce jest język polski. Do najczęściej używanych przez Polaków języków obcych należy język angielski i w mniejszym stopniu język niemiecki, francuski i rosyjski.

Do polskich świąt, które są jednocześnie dniami wolnymi od pracy zalicza się: 1 stycznia – Nowy Rok; 6 stycznia – Święto Trzech Króli; w marcu lub kwietniu (niedziela i poniedziałek) 1 i 2 dzień Świąt Wielkanocnych (święto ruchome); 1 maja – Święto Państwowe; 3 maja – Święto Konstytucji Trzeciego Maja; w maju lub czerwcu - Zesłanie Ducha Świętego (Zielone Świątki) (święto ruchome), w maju lub czerwcu (czwartek w 9 tygodni po Wielkanocy) – Boże Ciało (święto ruchome); 15 sierpnia – Święto Wojska Polskiego/Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny; 1 listopada – Dzień Wszystkich Świętych; 11 listopada – Narodowe Święto Niepodległości; 25-26 grudnia – Święta Bożego Narodzenia oraz niedziele.